Hordhac
Tan iyo burburkii dowladdii dhexe 1991-kii, Soomaaliya waxay la daalaa-dhacaysay dadaallo siyaasadeed oo loogu talagalay dib u dhiska qaranimada. Inkastoo dowlado kumeel gaar ah iyo kuwo federaal ah la dhisay, haddana rajooyinka shacabka ayaa marar badan burburay. Maanta, shacabka Soomaaliyeed waxay isweydiinayaan: yaa masuul ka ah curyaaminta dalka? Mucaaradka? Mise madaxda dowladda?
1. Mucaaradka: Dhaliil Xoogan iyo Xal La’aan
Mucaaradku wuxuu muhiim u yahay nidaamka dimuqraadiga, laakiin mucaaradka Soomaaliyeed marar badan wuxuu noqday mid burburinaya halkii uu dhisilahaa. Waxa laga dareemay in mucaaradku yahay mid aan lahayn qorshe mideysan, balse ay kala wataan dano gaar ah, qabiil iyo xifaaltan shakhsiyeed.
Waxaa dhacda in mucaaradku uu caqabad ku noqdo xilliyada doorashooyinka, isagoo abuuraya qalalaaso siyaasadeed iyo rabshado.
Qaar kamid ah hogaamiyeyaasha mucaaradka ayaa xiriir la leh dano shisheeye oo carqaladaynaya geeddi-socodka dowlad dhisidda.
2. Madaxda Dowladda: Kursi Hayn iyo Ku Fashilmay Maamul Wanaag
Madaxda dowladda federaalka ah ayaa lagu eedeeyaa inay ku mashquulsan yihiin xajinta kursiga halkii ay diiradda saari lahaayeen horumarinta adeegyada shacabka. Waxa la arkaa musuqmaasuq baahsan, la xisaabtan la’aan, iyo siyaasado aan mideyn dalka.
Dowladdu waxay ku guuldareysatay in ay dhisto hay’ado hufan iyo nidaam sharciyeed oo waara.
Isku dhacyada joogtada ah ee dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada waxay dhaawaceen midnimada qaranka.
3. Qaran La Diley Mise Qaran La Dayacay?
Mucaaradka iyo madaxda dowladdu waxay labaduba u muuqdaan kuwo aan u tudhayn shacabka. Siyaasadda Soomaaliyeed maanta waa mid u dhexeysa dano gaar ah, ku dhisan beel, awood doon, iyo xasillooni la’aan.
Dhalinyaradu waxay ka niyad jabeen nidaamka siyaasadeed, taas oo keentay tahriib, argagixiso iyo khalkhal bulsho.
Ummaddu waxay dareemeysaa in la khiyaamay oo lagu wareeriyay balanqaadyo been ah.
Gunaanad
Soomaaliya waxay u baahan tahay mucaarad wax dhisa iyo madax mas’uul ah. Mucaaradka ha noqdo mid la yimaada aragti cad iyo xalal dhab ah. Madaxda dowladdana ha noqdaan kuwo mudnaanta siiya danta shacabka. Haddii la waayo hoggaan dhab ah, dalka wuxuu sii ahaan doonaa mid qarka u saaran burbur siyaasadeed iyo kala-jab bulsho.