Axad 25, Jan 2026 {HMC} Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi, ayaa sheegay in kaalmooyin hore oo ka yimid Imaaraadka Carabta ay hareer mareen hay’adaha dowladda federaalka, mararka qaarna ay gaareen kooxo hubeysan oo ku sugan dowlad goboleedyada, taasi oo uu sheegay ay wiiqday awoodda qaran, khatarna gelisay midnimada dalka.
“Marka laga hadlayo taageerada Imaaraadku siiyay Soomaaliya, waxaa muhiim ah in la xuso in taageeradaasi aysan mar walba soo marin waddooyinka rasmiga ah ee dowladda,” ayuu yiriFiqi.
Wuxuu intaas ku daray in kaalmada qaar si toos ah loogu hagaajiyay “kooxo hubeysan oo ka hawlgala gobollo gaar ah,” isagoo arrintaas ku sifeeyay qayb ka mid ah dadaallo ballaaran oo lagu wiiqayo dowladda dhexe, laguna carqaladeynayo madax-bannaanida Soomaaliya.
Fiqi wuxuu caddeeyay in iskaashiga hadda lala sameynayo saaxiibada shisheeye uu ku socdo kormeer adag oo dowladda federaalka ah. Wuxuu xusay in kadib ku dhawaad labo sano oo hakad la geliyay taageerada Imaaraadka, wixii kaalmo ah ee soo haray hoos loo dhigay ilaa heerka ugu yar.
Hadallada wasiirka ayaa kusoo beegmaya maalmo uun kadib markii dowladda federaalku ku dhawaaqday inay joojisay, gebi ahaanba, heshiisyadii difaaca iyo amniga ee ay la lahayd Imaaraadka, iyadoo sabab uga dhigtay walaac la xiriira ilaalinta madax-bannaanida qaranka iyo wax ay ku tilmaamtay faragelin lagu hayo arrimaha gudaha ee Soomaaliya.
Go’aankan ayaa astaan u ah xumaanshihii ugu darnaa ee soo kala dhex gala xiriirka Muqdisho iyo Abu Dhabi tan iyo sannadkii 2018-kii, xilligaas oo mas’uuliyiinta Soomaaliya ay garoonka Muqdisho ku qabteen lacag malaayiin doollar ah oo saarnayd diyaarad Imaaraadku leeyahay, taas oo keentay in Imaaraadku joojiyo howlgalkiisii tababarka ciidamada.
Khilaafkan cusub ayaa kusoo aadaya xilli xaaladda gobolku ay cakiran tahay. Xiisadda ayaa sii kululaatay tan iyo markii Israa’iil ay dhammaadkii bishii December ku dhawaaqday inay aqoonsanayso Somaliland — oo ah maamul gooni-u-goosad ah oo ku dhawaaqay inuu ka go’ay Soomaaliya 1991-kii balse aan haysan aqoonsi caalami ah.
Muqdisho ayaa tallaabadaas si kulul u cambaareysay, kuna tilmaamtay xad-gudub ka dhan ah sharciga caalamiga ah iyo weerar lagu qaaday midnimada dhulkeeda.
Mas’uuliyiinta Soomaaliya iyo dadka fallanqeeya siyaasadda ayaa sheegay in Abu Dhabi ay door laf-dhabar ah ku lahayd abuurista jawiga siyaasadeed iyo amni ee suurtogeliyay tallaabadaas, iyagoo tixraacaya xiriirka soo jireenka ah ee u dhexeeya Imaaraadka iyo madaxda Somaliland, iyo sida qotada dheer ee ay ugu lug leeyihiin mashaariicda dekedaha, amniga, iyo ganacsiga ee gobolkaas.
Dhankeeda, dowladda Imaaraadku waa ay beenisay inay faragelin ku hayso arrimaha gudaha ee Soomaaliya.
