Jimco 5 Sep 2025 {HMC} Sarkaal ka tirsan Aqalka Cad ayaa Khamiistii sheegay in Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, uu qorsheynayo inuu Jimcaha saxiixo awaamir fulineed oo lagu beddelayo magaca Wasaaradda Gaashaandhigga loona bixinayo “Wasaaradda Dagaalka.”
Sida lagu sheegay warqad ka soo baxday Aqalka Cad, amarkan ayaa awood u siin doona Xoghayaha Gaashaandhigga Pete Hegseth, Wasaaradda Gaashaandhigga, iyo saraakiisha ka hooseysa inay adeegsadaan magacyo kale oo labaad sida “Xoghayaha Dagaalka,” “Wasaaradda Dagaalka,” iyo “Xog-haye ku xigeenka Dagaalka” marka ay isticmaalayaan waraaqaha rasmiga ah iyo xiriirrada dadweynaha.
Tallaabadan, oo taabadiisa gaarka ah kaga tagi doonta hay’adda ugu weyn ee dowladda, kuna kici doonta sida la filayo boqollaal milyan oo doollar, ayaa faraysa Hegseth inuu soo jeediyo tallaabooyin sharci-dejin iyo kuwa fulineed oo lagama maarmaan u ah in magac beddelka laga dhigo mid joogto ah.
Tan iyo markii uu xafiiska la wareegay bishii Janaayo, Trump wuxuu bilaabay inuu magacyada ka beddelo goobo iyo hay’ado kala duwan, oo uu ku jiro Gacanka Mexico (Gulf of Mexico), iyo inuu soo celiyo magacyadii asalka ahaa ee saldhigyada militariga ee la beddelay kaddib dibadbaxyadii cadaaladda isirka.
Magac beddelidda wasaaraduhu waa wax iska yar, waxayna u baahan tahay ansixinta Koongareeska, balse xisbiga Trump ee Jamhuuriga ayaa aqlabiyad ciriiri ah ku leh aqallada Senate-ka iyo Wakiillada, waxaana hoggaamiyeyaasha xisbiga ee Koongareesku aanay muujin rabitaan weyn oo ay kaga hor imanayaan mid ka mid ah qorshayaasha Trump.
Wasaaradda Gaashaandhigga ee Mareykanka waxaa loogu yeeri jiray Waaxda Dagaalka (War Department) illaa sannadkii 1949-kii, markaasoo Koongareesku uu isku daray Ciidammada Dhulka, Badda, iyo Cirka kaddib Dagaalkii Labaad ee Adduunka. Sida ay sheegeen taariikhyahannadu, magacan waxaa loo doortay qayb ahaan si loo muujiyo in xilligii Nukliyeerka, Mareykanku uu diiradda saarayay ka hortagga dagaallada.
In magaca mar kale la beddelo waxay noqon doontaa mid qaali ah waxayna u baahan doontaa in la cusbooneysiiyo boorarka iyo warqadaha rasmiga ah ee aysan isticmaalin oo keliya saraakiisha Pentagon-ka ee Washington, D.C., balse ay sidoo kale adeegsadaan xarumaha militariga ee daafaha dunida.
Dadaal uu sameeyay Madaxweynihii hore Joe Biden oo lagu doonayay in magacyada looga beddelo sagaal saldhig oo lagu maamuusayay hoggaamiyeyaashii gooni u goosadka ama Confederacy loo yaqaan, ayaa waxay Ciidanka ku kici lahayd $39 milyan. Dadaalkaas waxaa horraantii sanadkan meesha ka saaray Hegseth.
Kooxda maamulka Trump u qaabilsan yaraynta dowladda, oo loo yaqaan Waaxda Hufnaanta Dowladda (Department of Government Efficiency), ayaa doonaysay inay kharash-dhimis ku sameyso Pentagon-ka si ay lacag u keydiso.
Qorshe muddo soo jiray
Dadka dhaliila qorshahan ayaa sheegay in magac beddelka la qorsheeyay uusan ahayn oo keliya mid qaali ah, balse sidoo kale uu yahay arrin aan loo baahnayn oo ka jeedinaysa Pentagon-ka shaqadiisa.
Hegseth ayaa sheegay in magac beddelku “uusan ku saabsanayn erayo oo keliya—balse uu ku saabsan yahay ruuxda dagaalyahannimo.”
Sannadkan, mid ka mid ah xulafada ugu dhow Trump ee Koongareeska, Guddoomiyaha Guddiga Kormeerka ee Aqalka Wakiillada Mareykanka, James Comer oo Jamhuuri ah, ayaa soo bandhigay hindise sharciyeed u fududeynaya madaxweynaha inuu dib u habeyn iyo magac beddel ku sameeyo hay’adaha.
“Waan sameyn doonnaa. Waan hubaa in Koongareesku uu nala raaci doono haddii aan u baahanno… Gaashaandhigga is-difaacid. Waxaan rabnaa inaan is-difaacno, laakiin sidoo kale waxaan rabnaa inaan weerar qaadno haddii ay qasab noqoto,” ayuu yiri Trump bishii hore.
Trump ayaa sidoo kale xusay suurtagalnimada magac beddelka bishii Juun, markaasoo uu soo jeediyay in magaca markii hore loo beddelay si uu u noqdo mid “siyaasad ahaan sax ah.”
Laakiin qaar ka mid ah maamulka Trump, dadaalkan wuxuu soo jiray waqti aad uga fog.
Intii lagu jiray muddadii xileedkii hore ee Trump, Agaasimaha hadda ee FBI-da Kash Patel, oo muddo kooban ka soo shaqeeyay Pentagon-ka, wuxuu lahaa qoraal uu ku soo gabagabeeyo iimaylladiisa oo u dhignaa: “Madaxa Shaqaalaha ee Xoghayaha Gaashaandhigga & Waaxda Dagaalka.”
“Waxaan u arkaa inay tahay maamuus lagu xusayo taariikhda iyo dhaxalka Wasaaradda Gaashaandhigga,” ayuu Patel u sheegay wakaaladda wararka ee Reuters sannadkii 2021-kii.