Jimco 10, Jan 2025 {HMC} Guddoomiyaha xisbiga talada haayo ee Soomaaliland haya ee Waddani, Xirsi Cali Xaaji Xasan, ayaa iska difaacay eedo loo soo jeediyay oo sheegayay in uu Jabuuti kula kulmay Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sh. Maxamud.

Xirsi ayaa sheegay in safar uu dhawaan ku tagay dalka Jabuuti aanu kula kulmin Madaxweyne Xasan Sheekh isla markaana hadii ay wada hadlayaan ay barnaamijka xisbigooda ku jirto oo ay toos u wadahadlayaan.

“Waxa aan arkayay qolo lahayd Xirsi ayaa Xasan Sheekh la shiray horta ismanaan arag Xasan Sheekh, iimana qorshaysnayn, imana baahnayn in aanu is aragno, hadii aanu u baahano barnaamijkayaga ayay ku qornayd in aanu wadahadal la galayno ee u dhuumanmayno” ayuu yidhi Xirsi.

Mudaharaado lagaga soo horjeedo safarka Xirsi ee Jabuuti ayaa dhawaan ka dhacay magaalada Hargaysa, mudaharaadyaasha ayaa ku andacooday in guddoomiyuhu uu si qarsoodi ah ula kulmay Madaxweyne Xasan oo ay ku wada suganaayeen caasimada dalkaas.

Dhinaca kale, waxa ay kasoo horjeedsadeen in uu safar ku tago dalka Jabuuti oo xurgufi sannadkii u danbeeyay ka dhaxaysay Somaliland, dadwaynaha ayaa sheegay in Xirsi uu galay booskii wasiirka arrimaha dibadda taasina ay tahay qalad.

Xirsi oo kamid ahaa xukuumadii Axmed Siilaanyo, ayaa kamid ahaa dadkii horseedka ka ahaa in uu wadahadal dhexmaro Somaliland iyo dowlada Soomaaliya markii ugu horaysay.

Lakiin kadib guuldarada kulamo badan oo muddo 10 sanno ka badan dhex maray labada dhinac, waxa jira dad badan oo wakhti lumis u arka in wadahadalada lasii wado.

Jimco 10, Jan 2025 {HMC}  Wasiirka Wasaaradda Gaashaandhigga Xukuumadda Federaalka Soomaaliya (XFS), Mudane Cabdiqaadir Maxamed Nuur, ayaa booqasho shaqo ku jooga magaalada Qaahira ee dalka Masar. Intii uu halkaas joogay, Wasiirku waxa uu kulan la yeeshay dhiggiisa dalka Masar, Mudane Abdul Majeed Saqr.

Xoojinta Iskaashiga Dhanka Ciidanka iyo Amniga
Labada masuul ayaa xoogga saaray sidii loo adkeyn lahaa iskaashiga dhinacyada ciidanka iyo ammaanka ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Masar. Waxa ay isdhaafsadeen fikrado iyo talooyin ku saabsan horumarinta wada-shaqeynta labada dal ee dhanka amniga iyo tababarrada ciidamada.

Wasiir Cabdiqaadir iyo dhiggiisa Masar ayaa sidoo kale ka wada hadlay howlgalka cusub ee Midowga Afrika ee AUSSOM (African Union Somalia Transition Mission). Howlgalkan cusub ayaa ka bilaabmay Soomaaliya 1-dii bishan Janaayo, isagoo beddelay Howlgalka AMISOM. Labada dhinac ayaa isku raacay muhiimadda taageerada caalamiga ah ee lagu xoojinayo dadaallada amniga iyo nabad-dhisidda ee Soomaaliya.

Kulanka ayaa sidoo kale diiradda lagu saaray xiriirka qotoda dheer ee Soomaaliya iyo Masar, iyadoo labada Wasiir ay ku nuuxnuuxsadeen in wada shaqeyntan ay muhiim tahay xilligan si loo gaaro himilooyinka amniga iyo horumarinta ciidamada labada dal.

Wasiirka Gaashaandhigga XFS ayaa uga mahadceliyey Dowladda iyo Shacabka Masar taageeradooda joogtada ah ee Soomaaliya, isagoo sheegay in xiriirka labada dal uu yahay mid istiraatiiji ah oo sii xoogeysanaya. Wasiir Abdul Majeed Saqr-na wuxuu ballan qaaday in Masar ay sii wadi doonto taageerada ay siiso Soomaaliya, gaar ahaan dhanka tababarada iyo qalabaynta ciidanka.

Wasiirka ayaa lagu wadaa inuu sii wado kulammo la xiriira booqashadiisa shaqo ee Qaahira, isagoo ka qeyb galaya shirar lagu gorfeeyo amniga gobolka iyo iskaashiga dalalka Carabta iyo Afrika.

Jimco 10, Jan 2025 {HMC} SEOUL — Booliiska Koonfurta Kuuriya ayaa jimcihii su’aalo ka weydiiyay taliyaha adeega amniga ee madaxweynaha, iyadoo ay laba hay’adood oo kala ah Xafiiska Baarista Musuqmaasuqa ee Waaxyaha Sare iyo booliisku isku dhacaan ku saabsan isku dayga lagu doonayo in lagu xiro madaxweynaha la caddeeyay ee Yoon Suk Yeol.

Xafiiska Baarista Musuqmaasuqa iyo booliisku waxay qorsheynayaan isku day labaad oo lagu soo qabto Yoon, iyagoo wada baaraya haddii ku dhawaaqistiisii xiliga ku meel gaarka ah ee xaalad degdeg ah ee 3-dii Diseembar uu ahaa isku day qaldan oo kacdoon ah. Adeega Amniga Madaxweynaha ayaa hor istaagay isku day hore oo lagu doonayay in lagu xiro Yoon oo muddo toddobaadyo ah ku sugan yahay hoygiisa rasmiga ah.

Park Jong-joon, taliyaha adeega amniga ee madaxweynaha, ayaa sheegay in waajibaadkiisu yahay inuu madaxweynaha illaaliyo, wuxuuna ka digay dhiig daadan, isagoo dhaleeceeyay hay’addiisa oo loo arkay inay noqotay ciidamadii gaarka ahaa ee Yoon.

Park ayaa ka gaabsaday laba wicitaan oo ka hor imaanayay su’aalaha la xiriira lagu eedeeyay inuu carqaladeeyay cadaaladda, toddobaad kadib markii ciidamadiisu ay ka saareen baarayaasha musuqmaasuqa iyo booliiska inay galaan hoyga madaxweynaha.

Xafiiska Baarista Musuqmaasuqa iyo booliiska ayaa ku hanjabay inay sameyn doonaan isku day labaad, kaas oo xooggan, si ay u xiraan Yoon, iyagoo uga digay xubnaha adeega amniga ee madaxweynaha in lagu xirayo haddii ay hor istaagaan hawshaas.

Madaxweynaha oo xaalad adag ku sugan ayaa weli ku jira hoygiisa rasmiga ah ee ku yaalla Seoul, halkaas oo adeegga amniga madaxweynaha ay ku xoojiyeen xayndaabyo barbed wire ah iyo baabuurro safaf ah oo hareeraha u xiran waddooyinka.

Yoon ayaa ku dhawaaqay xaalad degdeg ah oo kooban iyo in ciidamo lagu soo rogay Xarunta Baarlamaanka 3-dii Diseembar, taas oo aan ku sii socon waqti dheer ka hor inta aysan xildhibaannadu ka gudbin xayndaabka isla markaana codeyn si ay uga qaadaan go’aankaas.

Awoodihii madaxweynaha ayaa la hakiyay kadib markii Baarlamaanka, oo ay ka talinayaan mucaaradka, uu 14-kii Diseembar codka kalsoonida ka qaadeen, iyagoo madaxweynaha ku eedeeyay inuu isku dayay kacdoon. Hadda xaaladdiisa waxay ku xiran tahay Maxkamadda Dastuuriga ah, taasoo bilaawday inay go’aan ka gaarto haddii Yoon si rasmi ah looga qaado xilka ama haddii loo soo celiyo.

Waxaa kaloo jira mala’awaal ah in booliisku ay isku dayi doonaan inay xiraan Park iyo hogaamiyayaasha kale ee adeega amniga madaxweynaha ka hor inta aysan isku dayin inay fulinta amarka xiritaanka Yoon ka dib markuu maxkamaddu soo saartay amarkaas cusub ee Isniinta.

Markii uu warbaahinta ka hadlay, Park ayaa mar kale dhaleeceeyay isku dayga lagu doonayo xiritaanka Yoon, isagoo sheegay in baaritaanka uu u baahan yahay inuu ku socdo si waafaqsan “xaaladda madaxweynaha xilka haya” iyo “sharafta qaranka.”

“Shacabka ayaa xaqiiqdii ka walwalsan khilaafka iyo iska hor imaadka u dhexeeya hay’adaha dowladda,” ayuu yiri Park. “Waxaan halkan u imid si aan uga fogaado dagaal jireed iyo dhiig daadin, waxaana rajeynayaa in aan ka hortagno dhacdooyinka noocaas ah.”

Park ayaa sheegay inuu dhowr wicitaan u diray hogaamiyaha kumeel gaarka ah ee dalka, Ku-xigeenka Ra’iisul Wasaaraha Choi Sang-mok, si uu u dhex galo oo uu wadahadal la yeesho hay’adaha fulinta sharciga, isagoo sidoo kale wicitaanno la sameeyay qareenada Yoon, balse uusan helin jawaab ku qanacsan.

Qareenada Yoon ayaa ku eedeeyay booliiska inay isku dayayaan inay hoos u dhigaan hogaaminta adeega amniga madaxweynaha.

“Tani waa tallaabo aan caadi ahayn oo muujineysa in aan la tixgelin amniga qaranka,” ayaa lagu sheegay bayaanka qoraalka ah ee qareenada.

Inkasta oo madaxweynaha laftiisu uu haysto ilaalin ballaaran oo ka dhan ah dacwad-oogista inta uu xilka hayo, tan ma aha mid ku faafisa eedeymaha kacdoon ama treason.

Qareenada Yoon ayaa su’aal geliyay sharciyadda amarka xiritaanka cusub ee madaxweynaha, iyadoo lagu doodayo in Xafiiska Baarista Musuqmaasuqa uu sharci darro u leeyahay baarista eedeymaha kacdoonka ama inuu amaro booliiska inay xiraan eedeysanayaasha.

Waxay sidoo kale sheegeen in amarka xiritaanka iyo baaritaanka ee madaxweynaha aan lagu dhaqan gali karin hoygiisa, iyadoo la tixraacayo sharci u oggolaanaya in goobaha lala xiriiriyo siraha milatariga laga baaro kaliya oggolaanshaha qofka mas’uulka ka ah, kaas oo noqonaya Yoon.

Qareenada Yoon ayaa ku booriyay hay’adda inay either dacwad ka furto madaxweynaha ama ay raadsato amarka xiritaanka rasmiga ah, iyadoo geedi socodkaasi uu u baahan yahay maxkamad dhageysi.

Si kastaba, waxay sheegeen in Yoon uu raaci doono amarka xiritaanka oo kaliya ee uu soo saaro Maxkamadda Degmada Dhexe ee Seoul, taasoo ka shaqeysa codsiyada muhiimka ah ee kiisaska sare.

XIGASHO AP