Sabti 31 Jan 2026 {HMC} Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya, Abiy Axmed Cali, ayaa magaalada Jigjiga ku soo dhaweeyay Madaxweynaha Jabuuti, Ismaaciil Cumar Geelle, iyo Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, kuwaas oo Itoobiya u yimid ka qeybgalka munaasabadda furitaanka mashaariic horumarineed.

Labada madaxweyne ayaa si diirran oo maamuus leh loogu soo dhaweeyay Garoonka Diyaaradaha Garaad Wiilwaal ee Jigjiga, iyadoo ay wehliyeen masuuliyiin sare iyo wufuud heer sare ah. Madaxda maanta iskugu timid magaalada Jigjiga ayaa ka qaybgalaya goobo dalxiis oo dhisay deegaanka Shabeelle ee Deegaanka Soomaalida.

Masuuliyiinta ayaa sheegay in mashaariicda la furayo ay qeyb ka yihiin qorshayaal ballaadhan oo lagu horumarinayo ganacsiga, isku xidhka gaadiidka, iyo is-dhexgalka gobolka, iyadoo Geeska Afrika loo arko mid istiraatiiji ah balse muddo dheer ay saameeyeen colaado iyo xasillooni darro.

Raysal Wasaare Abiye oo qoraal ku baahiyay baraha bulshada ayaa yidhi: Soo dhawaada walaalahaygii Afrikaanka ahaayow.

Abiye Axmed ayaa inta badan madaxda waddamada jaarka siiba Somaaliya iyo Itoobiya ku martiqaada furitaanka mashaariicda horumarineed, isaga oo hore ugu martiqaaday biyo-xidheenkii wayna GERD ee xadhiga laga jaray sannadkii hore.

Inkasta oo uu soo wanaagsanaanayo xidhiidhka u dhexeeya madaxda Soomaaiya iyo Itoobiya kadib is-afgaradkii aan la fulin ee Itoobiya iyo Somaliland, hadana Itoobiya waxay sheegtay in ay walaac ka qabto xidhiidhka sii xoogaysanaya ee Masar iyo Soomaaliya.

Sidoo kale, Jabuuti ayaa heshiis iskaashi oo la xidhiidha dekedaha oo aan Addis Ababa laga soo dhawayn la gashay Masar.

Sabti 31 Jan 2026 {HMC} Madaxa Qaramada Midoobay ayaa sheegay in hay’adda ay halis ugu jirto burbur dhaqaale oo degdeg ah sababo la xiriira khidmadaha aan la bixin iyo xeerarka miisaaniyadda oo qasba inay soo celiso lacag aan la isticmaalin oo laga yaabo in aysan marnaba helin.

Warqad uu u diray safiirada QM, Antonio Guterres ayaa sheegay in fulinta barnaamijyada Qaramada Midoobay ay khatar ku jirto.

Afhayeen ku-xigeenka QM, Farhan Haq, ayaa sheegay in in ka badan boqol iyo konton dowladood oo xubno ah ay bixiyeen khidmadahooda. Laakiin wuxuu intaas ku daray in weli hal bilyan iyo lix boqol oo milyan oo doollar ay ka dhiman tahay.

Dowladda ugu deeqda badan QM oo ah Maraykanka ayaa diiday inay bixiso lacagaha waajibka ah isla markaana hoos u dhigtay taageerada iskaa-wax-u-qabso ee hay’adaha QM.

Sabti 31 Jan 2026 {HMC} Wasaaradda difaaca Niger ayaa sheegtay in afar askari la dhaawacay lana dilay 20 weerar-yahan, iyada oo telefishinka dowladda uu sheegay in qof Faransiis ah uu ku jiro dadkaas la dilay.

Waxaa sidoo kale la xiray 11 qof oo la xiriira weerarka ka dhacay Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Diori Hamani habeenkii Arbacada ilaa Khamiista, halkaas oo rasaas culus iyo qaraxyo waaweyn laga maqlayay agagaarka garoonka.

Jimcaha, kooxda Islaamiga ah ee ISIS, iyada oo adeegsanaysa adeegga wararka Amaq, ayaa sheegtay in ay ka dambeysay “weerar isku-duwan oo lama filaan ah” oo lagu bartilmaameedsaday “saldhigga militariga” ee ciidanka Niger.

Sabti 31 Jan 2026 {HMC} In ka badan laba boqol oo qof ayaa lasoo weriyay in ay ku dhinteen burbur ka dhacay goob macdanta laga qodo Arbacadii, kuna taalla bariga Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Kongo.

Afhayeen u hadlay guddoomiyaha ay fallaagadu magacaabeen ee gobolka Waqooyiga Kivu, halkaas oo macdanta koltaan ee Rubaya ku taallo, ayaa sheegay in dadka dhintay ay ku jireen macdan-qodayaal, carruur iyo haween. Qaar ka mid ah dadkaas, ayuu sheegay in la badbaadiyay.

Goobtan ayaa soo saarta qiyaastii shan iyo toban boqolkiiba koltanka adduunka, oo ah macdan muhiim u ah soo saarista taleefoonnada gacanta iyo qalabka kale ee elektaroonigga ah. Tan iyo 2024, goobtu waxay hoos imaanasay gacanta kooxda fallaagada ah ee M-23.

(In ka badan hal milyan iyo shan boqol oo kun oo qof ayaa ka shaqeeya warshadaha macdan-qodista ee aan nidaamsanayn ee Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Kongo, halkaas oo shilalka dhimashada keena ay aad ugu badan yihiin.)

Sabti 31 Jan 2026 {HMC} Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa maanta ku wajahan Dowlad Deegaanka Soomaalida ee dalka Itoobiya, halkaas oo uu kaga qeyb geli doono munaasabad xarig-jarka xarunta dalxiiska ee Shabeelley, oo ku taalla gobolka Faafan.

Inta uu ku sugan yahay halkaasi, Madaxweynaha ayaa sidoo kale booqan doona xarunta laga dhaliyo korontada dabaysha ee ku taalla magaalada Ayshaca ee gobolka Sitti, taas oo qeyb ka ah mashaariicda horumarineed ee ka socda deegaanka.

Safarkan ayaa sidoo kale waxaa ka qeyb galaya Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya, Madaxweynaha Jabuuti, iyo Madaxa Hay’adda Sirdoonka Kenya Nuuradiin Maxamed Yuusuf Xaaji, oo shalay gaaray halkaasi, taas oo muujineysa muhiimadda uu safarkani u leeyahay iskaashiga dalalka gobolka.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa inta uu joogo Dowlad Deegaanka Soomaalida la qaadan doona kulamo gaar ah oo uu la yeelan doono madaxda deegaanka, kuwaas oo diiradda lagu saari doono xoojinta xiriirka, iskaashiga amniga, horumarinta dhaqaalaha, iyo arrimaha xuduudaha.

Safarkan ayaa la filayaa inuu xoojiyo wada-shaqeynta iyo iskaashiga u dhexeeya Soomaaliya, Itoobiya, Jabuuti iyo Kenya, isla markaana kor u qaado xiriirka dalalka Geeska Afrika.

Sabti 31 Jan 2026 {HMC} Wafuud horudhac u ah madaxweyneyaasha maamul-goboleedyada Jubbaland iyo Puntland ayaa maanta la filayaa inay soo gaaraan magaalada Muqdisho, iyagoo hordhac u ah booqashada la filayo inay ku yimaadaan caasimadda.

Wafuuddan ayaa la filayaa inay gogol xaar u sameeyaan safarka iyo kulamada ay Muqdisho ku yeelan doonaan madaxweyneyaasha Jubbaland iyo Puntland, kuwaas oo la xiriira arrimo siyaasadeed.

Sidoo kale, wafuudda ayaa kulamo la qaadan doona masuuliyiin ka tirsan Dowladda Federaalka Soomaaliya, si loo sii ambaqaado wadahadallada ku saabsan arrimaha doorashooyinka, dastuurka, iyo xoojinta midnimada dalka.

Shirka Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa berri ka dhici doono magaalada Muqdisho, iyadoo kulankan uu yahay mid xasaasi ah.

Sidoo kale waxaa Muqdisho soo gaaraya Xubnaha Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed, iyagu ku maqan dalka dibadiisa.

Dood adag ayaa Muqdisho waxaa ay ku dhexmari doontaa Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo Xubnaha Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed oo ay ku jiraan Deni, Axmed Madoobe iyo Siyaasiyiinta Madasha Mucaaradka.

Imaanshaha wafuuddan ayaa kusoo aadaya xilli uu jiro is-faham darro iyo kala aragti duwanaansho u dhexeeya dowladda dhexe iyo qaar ka mid ah maamul-goboleedyada, taas oo ka dhigeysa mid si weyn isha loogu hayo natiijada kulamada ka dhici doono Muqdisho.

Jimco 31 Jan 2026 {HMC} Madaxii hore ee sirdoonka Sacuudiga, Amiir Turki al-Faisal, oo ka mid ah shaqsiyaadka loo tixgeliyo kuwa ugu saameynta sarreeya amniga iyo sirdoonka Bariga Dhexe, ayaa maanta si cad u muujiyay in aanu jirin wax khilaaf ah oo dhaawacaya xiriirka istaraatiijiga ah ee u dhexeeya Sacuudiga iyo Imaaraadka Carabta.

Hadalkiisa wuxuu si gaar ah u beegsaday warar iyo hadallo warbaahineed oo uu ku tilmaamay kuwo buunbuunin iyo kicin ah, kuwaas oo isku dayaya inay ka faa’iideystaan kala aragti duwanaansho mararka qaar ka dhex muuqda labada dal.

Amiir Turki wuxuu xusay in xiriirka Sacuudiga iyo Imaaraadka uu yahay mid qoto dheer, ku dhisan dano amni, istaraatiijiyad iyo iskaashi muddo dheer soo jiray, isla markaana aanu si sahal ah u wiiqmi karin.

Sida uu u dhigay, kala duwanaanshaha aragtiyeed ee mararka qaarkood soo baxa waa arrin dabiici ah oo ka dhex jirta dal kasta oo xiriir dhow leh, balse ma gaarto heer wax u dhimaya isbahaysiga guud.

Hadalkan ayuu Amiir Turki ka jeediyay shirkii “Investment Sea” oo ka dhacay Shura Island, goob si taxaddar leh loo doortay, taasoo xambaarsan fariin ka tarjumaysa isku xirnaanta amniga, dhaqaalaha iyo danaha badda ee Sacuudiga iyo xulafadiisa.

Hadalkaasi wuxuu u muuqday mid si gaar ah loogu dirayay laba dhinac: warbaahinta iyo quwadaha kale ee isku dayaya inay faragelin ku sameeyaan xiriirka Riyadh iyo Abu Dhabi.

Marka si qoto dheer loo akhriyo, hadalka Amiir Turki wuxuu muujinayaa aragti istaraatiiji ah oo Sacuudigu muddo dheer ku shaqeynayay: in khilaafaadka yaryar ama aragtiyada ku-meelgaarka ah aan loo oggolaan inay saameeyaan danaha waaweyn ee amniga gobolka.

Arrintan si cad ayay uga muuqataa sida labada dal ula macaamilaan faylalka xasaasiga ah ee ka baxsan xuduudahooda.

Mid ka mid ah tusaalooyinka ugu cadcad waa Soomaaliya. Bartamihii sannadkii 2025, sarkaal sare oo ka tirsan hay’adaha amniga Soomaaliya, intii uu booqasho ku joogay Sacuudiga, ayaa la wadaagay saraakiil Sacuudi ah warbixinno dhaliil u jeedinaya Imaaraadka Carabta, sida ay ii xaqiijiyeen xubno la socday kulanka , iyadoo jawaabta uu sarkaalka Soomaaliga ah ka helay Sacuudiga ay noqotay:

“Galka Soomaaliya waa mid aan wadaagno Imaaraadka.” Hadalkaas wuxuu si cad u muujiyay in Riyadh iyo Abu Dhabi ay Soomaaliya u arkaan fayl wadajir ah, isla markaana aan loo oggolaan doonin in arrimaha gudaha Soomaaliya ay noqdaan sabab lagu kala fogeeyo labada dal.

Inkasta oo waqtigaa kadib ay dhaceen isbeddello gaar ahaan koonfurta Yemen iyo aqoonsiga ay Soomaaliland ka heshay Israa’iil,haddana arrimaha aan si toos ah u khuseyn amniga qaranka Sacuudiga ama Imaaraadka badanaa laguma kala aragti duwanaado si fagaare ah, waxaa lagu xalliyaa wadahadallo hoose iyo is-afgaradyo ka baxsan indhaha warbaahinta, si loo ilaaliyo isku dheelitirka danaha gobolka.

Doorka Turkiga ee Soomaaliya ayaa sidoo kale tusaale u ah sida quwadaha gobolka ay uga fogaadaan isku dhac toos ah.

Markii ay kaceen xiisadaha u dhexeeya dowladda federaalka Soomaaliya iyo Imaaraadka Carabta, Ankara waxay si degdeg ah u dirtay wafdi sare oo uu hoggaaminayo wasiirka arrimaha dibadda Hakan Fidan si uu ula hadlo Abu Dhabi.

Mid ka mid ah qodobadii ugu waaweynaa ee la isla meel dhigay wuxuu ahaa sidii labada dal u ilaalin lahaayeen danahooda Soomaaliya, iyagoo aan isu beddelin tartan furan ama isku dhac.

Arrintan ayaa sidoo kale ka muuqata sida Turkigu ula dhaqmay Somaliland.

Inkastoo Ankara ay qunsuliyad ku leedahay Hargeysa, isla markaana ay juqraafi ahaan iyo istaraatiji ahaan Somaliland u tahay meel muhiim u leh danihiisa, haddana Turkigu marnaba ma uusan aqbalin inuu sameeyo joogitaan rasmi ah ama xiriir gaar ah oo ka baxsan qaabka guud ee uu kula macaamilo Somaliland.

Sababta ugu weyn waa ka fogaanshaha meelaha ay horey uga jiraan dano iyo joogitaan quwado kale oo xasaasi ah, si uusan Turkigu u gelin is-mari-waa diblomaasiyadeed.

Gabagabadii, hadalka Amiir Turki al-Faisal wuxuu si cad u muujinayaa xaqiiqo muhiim ah oo ku saabsan siyaasadda gobolka:

Sacuudiga iyo Imaaraadka waa laba dal oo khilaaf maareeya, balse aan isbahaysigooda u hurin hadallo warbaahineed ama arrimo ku-meelgaarka ah.

Soomaaliya iyo faylal la mid ahna waxaa loo arkaa arrimo wadajir ah oo lagu maareeyo xeelad, dulqaad iyo wada-tashi, halkii laga dhigi lahaa sabab kala fogaansho