Home Blog Page 1712

Goorma Soomaaliya SHIDAAL laga soo saari karaa?

Axad 27-Octo-2024 {HMC} Markabka Oruc Reis ee laga leeyahay dalka Turkiga ayaa ugu dambeyn ku xirtay dekadda weyn ee magaalada Muqdisho, isaga oo ay galbinayaan maraakiib dagaal.

Munaasabad weyn ayaa ka dhacday dekedda Muqdisho taa soo lagusoo dhaweynayay markabka, waxana ka qayb galay Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud iyo madax ka socota dalka Turkiga oo uu hoggaaminayo Wasiirka Tamarta iyo Kheyraadka Dabiiciga ah ee Jamhuuriyadda Turkiga, Dr. Alparslan Bayraktar.

Markabka Oruc Reis ayaa bilaabaya howlaha shidaal sahminta ah uu u yimid Soomaaliya.

Haddaba maxan ka ognahay markabka Oruc Reis?

Markabkaan lagu magacaabo Oruc Reis, ayaa dhismihiisa daaha laga furay sanadkii 2017, waxaa lagu naqshadeeyay oo lagu dhisay dalka Turkiga, ujeedka loo sameeyay ayaana ahaa sahminta juquraafiga badaha iyo naqshada oo loo yaqaan ‘oceanographic’ kaas oo muhiim u ah dadaallada sahminta badda ee Türkiye.

Oruç Reis ayuu dhererkiisu yahay 87-mitir oo dherer ah una dhiganta 285-fiit , halka ballaciisu yahay 23-mitir oo u dhiganta 75-fiit, waxa uuna kor u dhisanyahay 34-mitir oo u dhiganta 111-fiit.

Sidoo kale waxa uu leeyahay afar matoor oo nafto ah kuwaas oo kiiloowaatkoodu yahay 2,520-KW, waxa uuna awood u leeyahay sahminta seismic ee 2-D iyo 3-D, oo lagu sameeyo saliidaha iyo gaaska badda hoostiisa ku jira.

Markabkaan ayaa awood u leh ku jirista badda muddo dheer, qaadista qalabka loogu talagalay sahminta laga sameynayo gudaha biyaha, waxaa kale oo uu leeyahay qeyb barxad ah oo ay ku soo dagi karaan diyaaradaha la shaqeynaya inta uu howlaha sahminta ku jiro.

Goorma ayey soo dhammaan karaan howlahan sahminta ee uu u tagay Soomaaliya?

Oruç Reis ayaa haddaba guda galaya howlaha sahminta shidaal ee u tagay Soomaaliya, haddaba si aan howlaha baariseed wax markan qadka taleefanka ayaan kula xiriirnay Injineer Faarax Siciid oo ka la shaqeeya shirkad laga leeyahay dalka Norway kana howl gasha arrimaha shidaalka kana mid ahaa mas’uuliyiintii Turkiga kasoo sagootiyay markabkan Oruç Reis.

“Markabkan Oruç Reis ee gaaray Soomaaliya haddaba waxaa uu howl gelayaa howlaha sahminta taas oo qaadan karta muddo 5 ilaa 6 bilood ah, kadib waxa uu ula noqon doonaa dalka Turkiga si loogu baaro macluumaadkii uu soo uruuriyay taas ooiyadana qaadan karta dhowr bilood oo kale”, ayuu yiri Injineer Faarax Siciid.

Waxa uu sharraxay in shirkaddan dowliga ah ee markabkan ay tahay markii ugu horreysay ee dal dibadda ah ay ka sameyso howlo shidaal sahmineed taasna ay fursad u tahay Soomaaliya iyo shirakaddaba.

Wakhti intee la’eg ayaa Soomaaliya shiidal looga soo saari karaa?

Bulsho weynta Soomaaliyeed ayaa u hanqal taagaya ogaanshada xilliga rasmi ah ee Soomaaliya shidaal lagasoo saarayo wallow xitaa qaarkood uu jahwareer uga jiro sababta uu hadda markabkan Oruç Reis u yimid in ay tahay shidaal qodis amaba sahmin.

Injineer Faarax Siciid oo ka sheekeynaya in ay qaadan karto in shidaal laga qodo Soomaaliya marka lasoo tago sahminta hadda la guda galayo ayaa yiri,“In soomaaliya shidaal laga qodo waa barnaamij aad u weyn waxana ay qaadan kartaa waqti ku xiran shaqada la qabanayo, haddii sida hadda wax lagu wado ay u socdaan waa ifafaalo fiican, shirkadda hadda heshiiska lagula jirana waa shirkad macquul ah iyadana ay fursad u tahay in wadan kale ay shidaal ka qoddo”.

“Waxa aan aminsanahay in wakhtiga ugu fiican ay kusoo saari karaan haddii ay si toos ah uga guda galaan, waa ilaa 6 ama 7 sano laakiin waqtigu mushkliyo malaha haddiiba la bilaabo waxa ay ku socon doontaa heerar wanaagsan”, ayuu sii raaciyay Injineer Faarax Siciid.

Ugu dambeyn waxa uu sheegay in kala qayb sanaanta iyo is qab-qabsiga marka lagasoo tago ay tani Soomaaliya u tahay natiijo wanaagsan oo la xiriirta mustaqbalka dalka iyo dadka Soomaaliyeed.

Horraantii sanadkaan dowladaha Turkiga iyo Soomaaliya ayaa kala saxiixday heshiisyo is-afgarad ah oo shatti u ogolaanaya in saddax aag oo xeebaha Soomaaliya lagu sameeyo baaritaan la siiyay shirkadda Turkish Petroleum, oo ah shirkadda shidaalka qaranka ee Turkiga.

Markabka sahminta ayaana ka soo dhaqaaqay dekedda Filyos ee Zonguldak, oo ku taala waqooyi-galbeed Turkiga kaas oo dhawaan soo gaaray Soomaaliya.

Oruç Reis oo uu marinkiisu ahaa badda Mediterranean-ka, waxa uu u soo gudbay kanaalka Suweys, kadibna waxa uu ku soo dhacay Badda Cas si uu ugu soo xirto biyaha Soomaaliya.

DENI oo sheegay qorshaha laga lahaa’ qariiraddii muranka dhalisay.

Axad 27-Octo-2024 {HMC} Madaxweynaha Puntland ayaa dowladda Federaalka Soomaaliya ku eedeeyay in ay gobolka Mudug ka hurinayso colaad salka ku haysa muran dhuleed.

Madaxweynaha Puntland Deni ayaa ka jawaabayay khariirad la sheegay in ay adeegsatay dowladda Federaalka Soomaaliya, taasi oo waqooyiga gobolka Mudug ku calaamadisay degaanno lagu muransan yahay.

Madaxweyne Siciid Deni ayaa sheegay in dowladda Federaalka Soomaaliya ay colaad ku dhisan muran dhuleed oo dhexmarta Puntland iyo Galmudug ay ka hurinayso gobolka Mudug, si ay halkaasi dagaallo uga riddo.

“Gobolka Mudug laguma muransana uma dulqaadan karno waxa ay waddo Dowladda Federaalku, Galmudug iyo Puntland dagaal kama dhexeeyo, qaybtada Mudugna laguma muransana” ayuu yiri Madaxweyne Deni.

Wasiirka Batroolka Soomaaliya, Cabdirisaaq Cumar Maxamed oo shalay shir jaraa’id ku qabtay xafiiskiisa ayaa ka hadlay sida ay timid qariiradda oo lagu soo bandhigay munaasabaddii lagu qabtay dekedda Muqdisho ee lagu soo dhaweynayay markabka Turkiga ee baaraya shidaalka Soomaaliya.

Wasiirka oo arrintan raalligelin ka bixiyay ayaa shaaciyay inuu yahay khalad farsamo oo dhacay, isla markaana ka yimid dhanka shirkadda qaban-qaabineysay munaasabadda.

“Shalay waxaa dhacday arrin farsamo oo ahaa Qariidad aan markaas habooneen in lagu soo daray Qariidadihii meesha yaallay wixii tiknino ahaa iyo agaasinka waxaa u xil saarnaa agaasimaha guud, aniga baaritaan ayaa sameeyay saaka agaasimaha waxaan ka codsaday inuu xog sax isoo siiyo sida ay wax u dhaceen,” ayuu yiri wasiir Cabdirisaaq Cumar.

Dhanka kale wasiirka oo u jawaabay madaxweynaha Puntland ayaa yiri “Madaxweynaha Puntland waxa uu garan waayey MAP-2015-kii la sameeyay, Deni Sahminta Puntland isaga ayaa diiday oo horistaagay.”

IRAAN oo hanjabaad culus udirtay Israel iyo halka la kala maraayo

Axad 27-Octo-2024 {HMC} Wasiirka arrimaha dibadda ee Iran Cabbaas Arakchi ayaa sheegay in aysan jirin wax xad ah marka ay timaado difaaca dalkiisa, maalin kaddib marki ay Isra’il duqeysay Iran Sabtidi shalay.

Isra’il waxay sheegtay in weerar xadidan oo ku bartilmaameedsatay saldhigto millatari oo ku yaalla Iran, weerarkaas oo ay sheegtay in ay uga jawaabeysay, duqeymihi cuslaa ee Iran uga yimid 1-di bishan October.

Iran waxay xalay sheegtay, in duqeymihi Sabtidi ay kala kulantay Isra’il lagu dilay afar ka mid ah ciidankeeda milatariga.

Howlgalka Iran ee Qaramada Midoobay ayaa bayaan kasoo baxay shalay galab ku sheegay, in Isra’il ay martay hawada Ciraq ka hor inta diyaaradaheeda dagaalka aysan duqeyn Tehran. Waxay ku eedeysay Mareykanka in uu raalli ka ahaa, maadaama bay yiraahdeen uu millatarigiisa kor ka maamulo hawada sare Ciraq, sida ay hadalka u dhigeen.

Mareykanka ayaa horay u sheegay in lagu wargeliyay weerarka ay Isra’il ku qaadday Iran, ka hor inta aanan la fulin.

124 qof oo lagu dilay dalka Sudan.

Axad 27-Octo-2024 {HMC} Ilo wareedyo ku sugan Sudan iyo kooxaha dhaq-dhaqaaqayaasha madaniga ayaa xaqiijiyay, in Xoogaga Gurmadka Degdega Sudan ee loo soo gaabsho RSF ay Jimcihi dileen ilaa 124 qof oo u badan rayid.

Weerarkan ayaa ka dhacay tuulo ka tirsan gobolka Al Jazira, waxana lagu tilmaamay mid ka mid ah dhacdooyinka ugu dhiig-daadashada badnaa tan iyo inti uu billowday dagaalka sokeeye ee Sudan muddo hadda laga joogo 18 bilood.

Jaziira ayaa marki horaba dhibane u aheyd dilal joogta ah, dhac iyo boob iyo barakac loo geystay boqollaal kun aoo ruux, falalkaas oo lagu eedeeyay kooxda RSF.

Guddiga wax iska caabbinta Wad Madani ee taageersan kooxaha u dhaqdhaaqa dimoqraadiyadda Sudan ayaa sheegay, in weerarki ugu ba’naa ee gobolka Jaziira uu Jimcihi ka dhacay tuulada Al-Sireha oo ku taalla waqooyiga gobolka, halkaas oo lagu dilay 124 qof, laguna dhaawacay in ka badan 100 kale.

RSF wali kama aysan hadlin eedaha loo soo jeediyay. Kooxdan ayaa qabsatay inta badan gacan ku heynta dalka Sudan, walina waxa ay dagaal kula jiraan ciidanka millatariga Sudan.

{DAAWO MUQAALKA} Shirkadda diyaaradaha soo saarta ee Turkiga yaa ka dambeeyay weerarkii lagu qaaday

0

Axad, 27 October, 2024 {HMC Shirkadda diyaaradaha soo saarta ee Turkiga yaa ka dambeeyay weerarkii lagu qaaday

HOOS KA DAAWO MUQAALKA WARBIXINTA

{DAAWO MUQAALKA} Wararkii Ugu Danbeeyay Soomaaliya iyo Caalamka

0

Axad, 27 October, 2024 {HMC Waxaan halkan idin kugu so gudbineynaa Wararkii Ugu Dambeeyay Soomaaliya iyo Caalamka ee Warbaahinta  Hiiraanweyn.

Waxaa Caawa Warka So Jeedinaayo Wariye: Shukri baryare

HOOS KA DAAWO WARARKII UGU DANBEEYAY

{DAAWO MUQAALKA} Dagaal Culus oo u dhaxeeya Ciidanka Itoobiya & Jabhadda FANO oo ka socda duleedka Addis Ababa

0

Axad, 27 October, 2024 {HMCDagaal Culus oo u dhaxeeya Ciidanka Itoobiya & Jabhadda FANO oo ka socda duleedka Addis Ababa

HOOS KA DAAWO MUQAALKA WARBIXINTA

{DHAGEYSO} Warka Habeenimo ee Warbaahinta Hiiraanweyn {26.10.2024}

Sabti 26-Octo-2024 {HMC} Dhageystayaal halkan waxa aan idiin kugu Soo gudbi neynaa Warka habeenimo ee Warbaahinta Hiiraanweyn

Warka waxaa soo jeedinayo ::Abdirahman Ahmed Maaskaro

Farsamadii ::Mohamed Baryare Haamud

HOOS KA DHAGEYSO WARKA HABEENIMO

{DAAWO MUQAALKA} Shacabka Magaalada Beledweyne oo soo dhoweeyay sahminta shidaalka Turkiga ee soo gaaray Soomaaliya.

0

Sabti, 26 October, 2024 {HMC} Shacabka Magaalada Beledweyne oo soo dhoweeyay sahminta shidaalka Turkiga ee soo gaaray Soomaaliya.

HOOS KA DAAWO MUQAALKA WARBIXINTA

Why has Israel attacked Iran?

0

Saturday 26, Oct, 2024 {HMC} Israel has carried out a series of overnight air strikes on Iran, hitting what Israel called “military targets”.

An attack had been expected for weeks in retaliation for an Iranian missile attack on Israel.

Why did Israel attack Iran now?

Israel had vowed to hit back after Iran carried out a ballistic missile attack on Israel on 1 October. In that attack, Iran fired more than 180 missiles at Israel. Most were intercepted by Israel’s air defences and US-led allied forces. Some though hit air bases and other sites. One Palestinian was killed by a falling missile casing.

Israel said it would retaliate, but did not say when or how. There had been constant speculation since then on the timing of an Israeli attack and what form it might take – from limited strikes to massive attacks on Iran’s oil fields and nuclear sites.

The attack came in the early hours of Saturday and appears to have been restricted to missile manufacturing and launching sites, and what Israel called “other aerial capabilities”, without being specific.

Why did Iran previously attack Israel and what was Israel’s response?

Iran said it attacked Israel on 1 October in retaliation for the killings of the leaders of Hezbollah and Hamas – Iranian-backed armed groups fighting Israel – and a senior Iranian commander.

Hezbollah leader Hassan Nasrallah and Brig Gen Abbas Nilforoushan were killed when Israel bombed the building they were in in the Lebanese capital, Beirut, on 27 September. Hamas political chief Ismail Haniyeh was killed in an explosion in the compound where he was staying on a visit to Tehran on 31 July. Iran blamed Israel for that attack, though Israel has neither confirmed nor denied involvement.

Iran’s attack was its second-ever directly against Israel. It came five months after it first attacked Israel with waves of about 300 drones and missiles. Israel said almost all were intercepted. That attack was in response to an Israeli air strike on an Iranian consulate complex in the Syrian capital, Damascus, on 1 April, which killed 13 people, including seven members of Iran’s overseas Quds Force. Two of those killed were a senior Quds Force commander and his deputy. Iran said the attack was a violation of its sovereignty.

The Quds Force is part of Iran’s most powerful armed force, the Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC).

The IRGC channels arms and equipment, including high precision missiles, through Syria to Hezbollah.

Israel retaliated for Iran’s missile and drone attack nearly three weeks later by attacking targets in Iran’s central Isfahan region. US officials confirmed the Israeli attack, though Israel did not comment. Israeli drones are reported to have hit radar for Iran’s Russian-made S-300 air defence missile system, which Israel believes would pose a particularly dangerous threat to any of its fighters planes in nearby air space.

The attack on the radar was considered limited and designed to signal Israel’s ability to strike Iranian military assets.

Why are Israel and Iran enemies?

Prior to Iran’s direct attack on Israel on 1 April, Iran and Israel had been engaged in a years-long shadow war – attacking each other’s assets without admitting responsibility.

Those attacks have ratcheted up considerably during the war in Gaza sparked by the Palestinian group Hamas’s assault on nearby Israeli communities last October.

The two countries were allies until the 1979 Islamic revolution in Iran, which brought in a regime that has used opposing Israel as a key part of its ideology.

Iran does not recognise Israel’s right to exist and seeks its eradication. The country’s supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, has called Israel a “cancerous tumour” that “will undoubtedly be uprooted and destroyed”.

Israel believes that Iran poses an existential threat as evidenced by Tehran’s rhetoric, its build-up of proxy forces in the region including the Lebanese Shia militant group Hezbollah that are sworn to Israel’s destruction, and its funding and arming of Palestinian groups including Hamas.

It also accuses Iran of secretly trying to develop nuclear weapons, though Iran denies seeking to build a nuclear bomb.

What are Israel and Iran’s military capabilities?

Iran is much bigger than Israel geographically and has a population of nearly 90 million, nearly ten times as big as Israel’s – but this does not translate into greater military power.

Iran has invested heavily in missiles and drones. It has a vast arsenal of its own, but has also been supplying significant amounts to its proxies – the Houthis in Yemen and Hezbollah in Lebanon.

What it lacks is modern air defence systems and fighter jets. Russia is believed to be co-operating with Iran to improve those, including by providing Su-35 fighter jets, in return for the military support Tehran has given Moscow in its war on Ukraine.

By contrast, Israel has one of the most advanced air forces in the world. According to the IISS military balance report, Israel has at least 14 squadrons of jets – including F-15s, F-16s and the latest F-35 stealth jet.

Israel also has experience of conducting strikes deep inside hostile territory. The shortest distance between Iran and Israel is about 1,000km (620 miles).

Do Iran and Israel have nuclear weapons?

Israel is assumed to have nuclear weapons but maintains an official policy of ambiguity. Iran does not have nuclear weapons though Western states suspect it of secretly aiming to develop them. Iran emphatically denies it is trying or even wants to obtain nuclear weapons.

Like Israel, Iran has a civilian nuclear programme, though it has been under suspicion for decades of covertly running a parallel programme to manufacture material – enriched uranium – for nuclear bombs, and the missiles to deliver them.

In May, the head of the global nuclear watchdog said Iran was “weeks rather than months” away from having enough material for a nuclear bomb. However, this does not mean Iran is weeks away from a bomb. It would still require a final step of enriching that material to military grade, and having warheads, which it is not believed to possess.

Israel is not a signatory to the nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT), though Iran is. The NPT aims to stop the spread of nuclear weapons and requires members to open their nuclear facilities to inspection to verify they are being used for purely peaceful purposes.

A 2015 UN-backed deal with Iran under which it agreed to measures limiting its nuclear activities in return for a lifting of economic sanctions largely collapsed after then-President Trump pulled the US out in 2018. Iran has stepped up its nuclear programme since then.

Who are Iran’s allies?

Iran has built up a network of allies and proxy forces in the Middle East that it says form part of an “axis of resistance” challenging US and Israeli interests in the region. It supports them to varying degrees.

Syria is Iran’s most important ally. Iran, along with Russia, helped the Syrian government of Bashar al-Assad survive the country’s decade-long civil war.

Iran’s relationship with Russia is also becoming increasingly significant. In December the Russian foreign ministry said the countries would speed up work on a “major new interstate agreement”.

Iran has provided Russia with Shahed attack drones. In February, Reuters quoted sources as saying Iran had also provided ballistic missiles. Iran denied the report. Meanwhile Iran says Russia plans to provide Iran with more advanced aircraft.

Of the armed groups that Iran backs, Hezbollah in Lebanon is the most powerful. It has been trading cross-border fire with Israel on an almost daily basis since war erupted between Israel and Hamas. Tens of thousands of civilians on both sides of the border have been forced to leave their homes.

Iran backs several Shia militia in Iraq which have attacked US bases in Iraq, Syria and Jordan with rocket fire. The US retaliated after three of its soldiers were killed at a military outpost in Jordan.

In Yemen, Iran provides support to the Houthi movement, which controls the most populated areas of the country. The Houthis have fired missiles and drones at Israel and have also been attacking commercial shipping near Yemen’s shores, sinking at least one vessel. The US and UK have struck Houthi targets in response.

Iran also provides weapons and training to Palestinian armed groups including Hamas, which attacked Israel on 7 October last year. However, Iran denies any role in the 7 October attack itself.