Isniin Nofembar 27, 2023 {HMC} Jonathan Pollard, oo ah Yuhuudi Maraykan ah, horena u ahaa falanqeeye sirdoon oo ka tirsan ciidamada badda Maraykanka, ayaa ku baaqay in la aamusiyo oo la xiro qoysaska maxaabista Israa’iil ee ay haystaan Xamaas.

Pollard, oo hore u ahaa basaas ka faai’deystay xilkiisa si ugu shaqeeyo danta Israa’iil, ayaa sheegay in qoysaska maxaabiista Israa’iil la xiro si loo aamusiiyo, islamarkaana laga hortago in boorarka sawirrada maxaabiista la suro waddooyinka.

Wuxuu ku daray: “Markii Israa’iil ay ku dhawaaqday dagaal, dowladdu waxay ahayd inay ku dhawaaqdo xaalad degdeg ah oo qaran, oo ay ku dhahdo dhammaan qoysaska maxaabiista, ama afkiinna xira haddii kale annaga ayaa xiraynaa.”

Waxa uu sidoo kale sheegay in ay ahayd in dowladda Israa’iil ay ka hortagto qoysaska maxaabiista in ay faragelin ku sameeyaan hab maamulka dagaalkan.

Isniin Nofembar 27, 2023 {HMC} Mareykanka ayaa sheegay in labo gantaal oo Balaastik ah oo ka yimid Yemen ay ku dhaceen meel 10 mayl u jirta mid ka mid ah maraakiibtiisa dagaalka

Taliska dhexe ee Mareykanka ayaa sheegay in labo gantaal oo ballistic ah, oo horey loo sheegay in laga soo riday deegaanada Xuutiyiinta Yemen ay maamulaan, ay ku dhaceen meel 10 nautical miles (18.5km) u jirta markab Mareykanka laga leeyahay, kaasoo ka jawaabayey qeylo dhaan uu soo diray markab ganacsi oo marayey Gacanka Cadmeed kaasoo la doonayey in la afduubto.

“Ma jiro wax khasaare ah ama dhaawac ah oo soo gaaray labada markab inta uu shilkan socday,” ayaa lagu yiri war kasoo baxay Mareykanka.

Markabka ayaa la sheegay inuu helay fariin murugo leh oo ka timid markabka xamuulka ee la weeraray taasoo keentay in diyaaradda Maraykanka ee USS Mason ay ka jawaabto

“Waxaan fashilinay afduubkii la damacsanaa, waxaana xirnay kooxihii weeraray markabkaas oo ay leeyihiin qoyska reer Israel ah, ragga la xiray waxay ka koobnaayeen 5 nin oo hubeysan, kuwaasoo watay doon yar oo kuwa dheereeya ah” ayaa lagu war ka soo baxay waaxda gaashaandhiga Mareykanka.

Central Park oo ah markabka ay badbaadiyeen ciidamada Mareykanka ayaa sida kiimiko gaareysa (19,998 metrik ton), waxaa maamula Zodiac Maritime Ltd, oo xarunteedu tahay London, waxaana iska leh shirkada maaraynta maraakiibta caalamiga ah oo ay leeyihiin qoys reer Israel ah .

Dhacdadan ayaa ah tii ugu dambaysay ee weeraro xiriir ah oo ka dhacay biyaha bariga dhexe tan iyo markii uu qarxay dagaalka u dhexeeya Israa’iil iyo kooxda Falastiiniyiinta ee Xamaas 7-dii Octobar.

Xuutiyiinta Yemen ee xulafada la ah Iran ayaa dhowaan badda Cas ku qabsaday markab xamuul oo laga leeyahay Israel, kaasoo marayay koonfurta badda cas todobaadkii hore.

Kooxdan oo sidoo kale gantaalada ballistic-ga ah iyo diyaaradaha qumaatiga u kaca ee aan duuliyaha lahayn ku garaacday Israa’iil, ayaa wacad ku martay inay beegsan doonaan maraakiibta Israa’iil leedahay ee maraya gacanka cadmeed.

Isniin Nofembar 27, 2023 {HMC} Abaalmarin lacageed ayaa la dul-dhigay qofka soo gudbiya xogta Nin baxsad ah oo toogasho wadareed u geystay 3 Arday oo Falastiiniyiin ah oo ku sugan Dalka Mareykanka si loogu ciqaabo fal-dambiyeedkaas uu geystay.

Ururka u dooda Xuquuqda Muslimiinta Dalka Mareykanka ayaa sheegay in abaalmarin lacageed oo dhan $10,000 la guddoonsiin doonno ciddii fududeysa ama keenta xogta Ninkaas baxsadka ah ee toogashada bareerka ah u geystay Muwaadiniinta u dhashay Falastiin.

Ardayda la dilay ayaa lagu kala magacaabaa Hisham Awartani, Tahseen Ahmed iyo Kinnan Abdalhamid waxaana lagu toogtay meel u dhow Jaamacadda Vermont Campus xili ay u socdeen in ay soo casheeyaan.

Golaha Xiriirka Mareykanka & Islaamka ee loosoo gaabiyo CAIR ayaa ku booriyay muslimiinta in ay ka feejignaadaan xaalad weliba oo ka dhalan karta dhibaatooyinka ay geysanayaan Dadka baxsada fal-dambiyeedka kaddib.

War kasoo baxay Xafiiska CAIR ayaa lagu sheegay in wadashaqeyn buuxda ay kala dhaxeysa Hay’adaha Ammaanka iyo waaxda dabagalka dambiyada si looga hortago wax weliba oo dhibaato ku ah Bulshada Dalkaas ku nool.

Isniin Nofembar 27, 2023 {HMC} Faahfaahino dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa dhacdo xanuun badan oo maanta ka dhacday degmada Kaaraan ee gobolka Banaadir, taas oo sababtay dhimasho iyo burbur soo gaaray guryo ay daganaayeen dad shacab ah.

Dhacdadan ayaa timid, kadib markii uu soo dumay dhisme dabaq ah oo laga dhisayay agagaarka isgoyska Sanca ee magaalada Muqdisho.

Mid kamid ah dadka deegaanka oo ka badbaaday dhacdadaas ayaa ka warbixiyay sida ay wax u dhaceen, wuxuuna sheegay in dhibaatada ay dhacday kadib salaaddii subax ee saaka.

Waxa uu tilmaamay in dhismaha soo dumay ay dhabarkiisa dambe daganaayeen, isla markaana uu kusoo kordhacay, iyaga oo hurdo, qaarna ay jireen salaaddii subax.

“Degmada Kaaraan, qaybta u dhow Sanco waxaa saaka ka dhacay guri la wareejiyay darbigiisa 50 sanno ku dhawaad wareegsanaa ay guryo ka dhisanaayeen cid meeshaana markaas ayaa waxa ay sameeyeen carro buuxis annaga salka dambe ayaan ka saarnayn Ilaahey amarkiis annaga oo hurdeyno ayaa nagu soo kor dumay saaladdii subax kadib” ayuu yiri mid kamid ah dadka deegaanka oo ka bad-baaday dhacdadaasi.

Sidoo kale waxa uu xaqiijiyay inay dhinteen saddex gabdhood oo daris la’ahaa, kadib markii uu kusoo dul dhacday dhismaha soo dumay, isaguna ka burbureen laba qol.

“Cida nagu dhaganeyd saddex gabdhood ayaa ku dhimatay, annagana laba qol ayaa naga duntay, laakiin waxba nama gaarin waa fakanay” ayuu hadalkiisa sii raaciyay.

Wararka ayaa intaasi kusii daraya in mid kamid ah haweenka ay ahayd Umul, isla markaana ay kamid noqotay dadka ku dhintay mashaqadaasi.

Illaa iyo hadda ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay maamulka degmada Kaaraan oo ku aadan dhacdadaas xanuunka ku reebtay dadka deegaanka.

Muddooyinkii u dambeeyay ayaa waxaa Muqdisho kusoo badanayay khasaaraha ka dhasha dhismaha dumayo, iyada oo loo sababeynayo khibrad la’aan iyo farsamo xumo darteed.

Isniin Nofembar 27, 2023 {HMC}Imaaraatka Carabta ayaa qorsheynayay in doorkooda martigelinta shirka cimilada ee Qaramada Midoobay ay u noqoto fursad ay dalalka ka soo qeyb galaya shirka ula galaan heshiisyada saliidda iyo gaaska, BBC ayaa sidaas ogaatay.

Dukumiintiyo sir ah oo si qarsoodi ah loo soo bandhigay ayaa muujinaya qorshayaal lagaga hadlayo heshiisyo shidaal oo lala galayo 15 dal.

Hay’adda Qaramada Midoobay ee mas’uulka ka ah shirka Cimilada COP28 ayaa BBC u sheegtay inay tahay dadka martida loo yahay laga filayo inaysan sameyn eexasho ama dano gaar ah ka dhex arkin shirka.

Kooxda Imaaraadku ma aysan dafirin in shirarka COP28 loo isticmaalo wadahadallo ganacsi, waxayna yiraahdeen “kulamada gaarka ah waa kuwo gaas ah”.

Waxay diiday inay ka hadasho waxa looga hadlay shirararka gaarka waxayna sheegtay in shaqadeeda ay tahay inay diiradda saarayso “ficilo wax ku ool ah oo la xiriira cimilada”.

Dukumeentiyada – oo ay ka heleen saxafiyiin madax-banaan oo ka tirsan Xarunta Warbixinta Cimilada ee ka barbar shaqeysa BBC – waxaa dukumiintiyada diyaariyay kooxda Imaaraatka Carabta ee COP28 si ay ula kulmaan ugu yaraan 27 dowladood oo ajnabi ah ka hor shirka COP28, oo bilaabmaya 30 November.

Waxaa ka mid ahaa heshiisyada ee la soo jeediyay, in Shiinaha iyo shirkadda Adnoc, oo ah shirkadda saliida ee Imaaraadka Carabta, ay “rabaan inay si wadajir ah u qiimeeyaan fursadaha caalamiga ah ee LNG [gaaska dabiiciga ah]” ee dalalka Mozambique, Canada iyo Australia.

Dukumeentiyadu waxay sidoo kale soo jeedinayaan in wasiir Colombian loo sheegay in shirkadda Adnoc “ay diyaar u tahay” inay Colombia taageerto si ay u horumariso kheyraadkeeda shidaalka.

Waxaa jira qodobbo laga hadlayo 13 dal oo kale, oo ay ku jiraan Jarmalka iyo Masar, kuwaas oo soo jeedinaya in loo sheego in shirkadda Adnoc ay doonayo inay la shaqeeyso dawladooda si loo horumariyo mashaariicda shidaalka.

Warbixinada ayaa muujinaya in Imaaraadku uu sidoo kale u diyaariyay qodobbo ku saabsan fursadaha ganacsi ee shirkaddeeda tamarta la cusboonaysiin karo ee Masdar, ka hor inta aanay la kulmin 20 waddan, oo ay ku jiraan UK, Mareykanka, Fransiiska, Jarmalka, Netherlands, Brazil, Shiinaha, Sacudi Carabiya, Masar iyo Kenya.

COP28 waa wareeggii ugu dambeeyay ee Qaramada Midoobay ee wadahadalka cimilada adduunka. Sanadkan waxaa Dubai ku martigelinaya Imaaraadka Carabta, waxaana lagu wadaa in ay ka soo qeybgalaan 167 hoggaamiye oo caalamka ah, oo ay ku jiraan Pope-ka iyo Boqor Charles III.

Shirarkani waa shirarka ugu muhiimsan caalamka ee looga hadlayo sidii wax looga qaban lahaa isbedelka cimilada.

Shirkan ayaa sidoo kale waxaa qeyb ka ah dalal badan oo Afrikaan ah oo ay Soomaaliya ka mid tahay. Soomaaliya ayaa door weyn ku shirkan isbadalka cimilada ee COP28.

Rajada ayaa ah shirkan COP28 inuu gacan ka geysto in la xaddido yareynta heerkulka muddada dheer ee adduunka ilaa 1.5C, taas oo hay’adda cilmi-baarista cimilada ee Qaramada Midoobay ay sheegtay inay muhiim tahay si looga fogaado saameynta ugu xun ee isbeddelka cimilada. Laakiin taasi waxay u baahan doontaa dhimis adag oo ku saabsan qiiqa gaaska ee aqalka dhirta lagu koriyo, ayay tiri.

Iyadoo ay qayb ka tahay diyaar garowga shirka, kooxda Imaaraatka Carabta ee COP28 ayaa qabanqaabisay kulamo xiriir ah oo heer wasiir ah oo ay la yeelanayaan dowlado ka kala socda caalamka.

Kulamada ayaa lagu waday inuu martigeliyo madaxweynaha COP28, Dr Sultan al-Jaber. Sannad kasta dalka martida loo yahay ayaa soo magacaabaa wakiil inuu noqdo madaxweynaha COP.

Kulamada wakiilada dawladaha shisheeye waa mid ka mid ah mas’uuliyadaha asaasiga ah ee madaxweynayaasha COP. Waa shaqada madaxweynaha in uu dalalka ku dhiiri geliyo dadaalka ay ugu jiraan dhimista qiiqa.

Dukumeentiyada ee ay BBC-du aragtay waxaa loo diyaariyey Dr Jaber – oo sidoo kale ah maamulaha shirkadda weyn ee saliidda dawladda Imaaraadka Carabta, Adnoc, iyo shirkadda kale ee Masdar ee Tamarata la cusboonaysiin karo.

Dukumeentiyadu waxay ka kooban yihiin nuxurka ujeedooyinka shirarka, oo ay ku jiraan xogta ku saabsan wasiirka ama sarkaalka Dr Jaber iyo kulamadiisa iyo arrimaha ay tahay inuu ka hadlo iyo sidoo kale dadaalka Imaaraadka ee la xiriira horumarinta wadahadalka Isbadalka cimilada.

In ka badan labaatan waddan, dukumeentiyadu waxaa sidoo kale ku jira qodobbada hadalka ee ay soo diyaariyeen shirkadaha Adnoc iyo Masdar:

Wasiirka deegaanka ee Brazil waxa la waydiistay caawinaad ah “sugidda isku xirka iyo taageerada” dalabka Adnoc ee ah in shirkaddu heshiis la gasho Braskem oo ah shirkadda saliidda iyo gaasta ee ugu wayn Latin America. Horaantii bishaan, shirkadda Adnoc waxay sameeyay $2.1 bilyan oo ah yabooh ay ku iibsanayso saami muhiim ah.

Adnoc ayaa sidoo kale Jarmalka u sheegtay: “Waxaan diyaar u nahay inaan sii wadno saadkayada LNG”

BBC-da waxay aragtay iimaylo ay is weydaarsadeen xubnaha shaqaalaha COP28 kuwaas oo loogu sheegay in qodobbada hadalka “mar walba lagu daro” gaar ahaan qoraallada kooban shirkadaha Adnoc iyo Masdar balse Kooxda COP28 waxa ay sheegeen in aysan “waxba ka jirin” in shaqaalaha loo sheegay arrintaas.

Ma cadda inta jeer ee Dr Jaber iyo asxaabtiisa ay soo bandhigeen qodobbada laga wada hadlay ee COP28 ay la yeesheen dowlado shisheeye.

Si kastaba ha ahaatee, 12 dowladood ayaa BBC u sheegay in aan laga hadlin dhaqdhaqaaqyada ganacsiga inta lagu guda jiro shirarka, ama kulan uusan dhicin waxaana ka mid ahaa UK.

Isku dayga in la sameeyo heshiisyo ganacsi inta lagu guda jiro shirka COP waxayna u muuqataa jebinta heerarka anshaxa ee laga filayo madaxweynaha COP.

Heerarkaas waxaa dejiya hay’adda Qaramada Midoobay ee mas’uulka ka ah wada-xaajoodka cimilada, Heshiiska Qaab-dhismeedka Qaramada Midoobay ee Isbeddelka Cimilada (UNFCCC).

UNFCCC waxay leedahay “mabda’a asaasiga ah” ee madaxweynayaasha COP iyo kooxahoodu waxaa “waajib ku ah dhexdhexaadnimada”.

Waxay BBC-da u sheegtay in madaxweynayaasha COP laga filayo “inay ku dhaqmaan eex la’aan, iska ilaaliyaan dano gaar ah, oo ay si adagna anshaha ayna sameeyaan madax banaani iyo garsoor cadaalad ah”.

“Waxa kale oo laga filayaa inay xaqiijiyaan in aragtida shakhsi ahaaneed iyo xukunnada aanay waxba u dhimayn ama u muuqan inay wax u dhimayaan doorkooda iyo hawlahooda hay’adda UNFCCC,” ayay sii raacisay.

Manuel Pulgar-Vidal, madaxii shirkii COP20 ee Peru ee 2014, wuxuu ka walaacsan yahay burburka kalsoonida ku yimaaday shirka taas oo uu sheegay inay la macno tahay inaan horumar laga gaarin wax ka qabashada isbedelka cimilada ee Dubai.

“Madaxwaynaha COP waa hogaamiyaha aduunka, waa inuu isku dayayaa inuu dhiso is afgarad isagoo matalaya adduunka,” ayuu u sheegay BBC.

“Haddii madaxweyne kasta oo COP ah uu isku dayo inuu shirka la yimaado dano gaar ah, [oo ay ku jiraan] dano ganacsi, taasi waxay la macno noqon kartaa fashilka COP.”

ISHA BBC

Axad Nofembar 26, 2023 {HMC}  Madaxweynaha dowlad goboleedka Hirshabeelle Cali Guudlaawe oo galabta soo gaaray Muqdisho ayaa ka hadlay labo caqabadood oo ka jirta deegaanada maamulkaas.

Labada caqabad ee Madaxweyne Cali Guudlaawe uu sida faahfaahsan uga hadlay ayaa kala ah dagaalka AS iyo fatahaadka ku dhufatay deegaano badan oo ka tirsan HirShabeelle.

Madaxweynaha ayaa ugu horeyn ka hadlay halka uu marayo dagaalka AS, isagoo sheegay in guud ahaan bariga gobollada HirShabeelle laga saaray kooxda AS.

Cali Guudlaawe ayaa ku faanay in muddo 7 bilood ah uu ku jiray inta u dhaxeysa Jowhar, Beledweyne iyo Aadanyabaal, isla markaana ay xaqiijiyeen in amniga deegaanada bari ee HirShabeelle.

Sidoo kale Cali Guudlaawe ayaa aad ugu mahadceliyey cid kasta oo ku garab siisay dagaalka kooxda, gaar ahaan dowladda dhexe, ciidamada xoogga dalka iyo dadka deegaanka ee hubka qaatay.

“Waxaa guul ah gaarigii maanta ka baxa Muqdisho isagoo aan as arkin ayuu toos u tegayaa Gaalkacyo, Beledweyne ilaa Feerfeer, ciidanka deegaanka ee Macawiisley, xoogga dalka iyo dowladda federaalka oo madaxweyne Xasan Sheekh uu ugu horeeyo ayaa nagu taageeray inaan gaarno guushaan taariikhiga ah,” ayuu yiri Cali Guudlaawe.

Maxaxweynaha ayaa sheegay in galbeedka HirShabeelle oo AS ay ku dambeeyaan ay mardhow ka bilaabi doonaan howlgallo culus, isagoo sheegay inuu socdo abaabul xooggan oo ay wadaan dadka deegaanka, masuuliyiinta metesha iyo dowlad goboleedka HirShabeelle.

Ugu dambeyntii Cali Guudlaawe ayaa ka warbixiyey xaaladaha ay sababeen fatahaadaha ku dhuftay HirShabeelle oo magaalooyin ay ugu horeeyaan Beledweyne iyo Jowhar ay biyo harqiyeen, wuxuuna codsaday in cid kasta oo awooda ay gargaar la gaarto dadka ay fatahaaduhu ku saameeyeen HirShabeelle.