Arbaco 17, Sep 2025 {HMC} Xisbiga Jamhuuriyiinta oo billaabay tallaabo Ilhaan Cumar.
HOOS KA DAAWO MUQALKA
{DAAWO MUQAALKA} Dowladda Ugand oo dishay Sargaal Sare oo ka tirsan AS.
Arbaco 17, Sep 2025 {HMC} Dowladda Ugand oo dishay Sargaal Sare oo ka tirsan AS.
HOOS KA DAAWO MUQALKA
{DAAWO MUQAALKA} Jarmalka oo Aqbashay Habraaca Dal-ku-galka Somaliland
Arbaco 17, Sep 2025 {HMC Jarmalka oo Aqbashay Habraaca Dal-ku-galka Somaliland
HOOS KA DAAWO MUQALKA
{DAAWO MUQAALKA}Madaxweyne Xasan Sheek oo markii ugu horeeysay ka hadlay Biyo Xirenka wabiga Niil.
Arbaco 17, Sep 2025 {HMC} Madaxweyne Xasan Sheek oo markii ugu horeeysay ka hadlay Biyo Xirenka wabiga Niil
HOOS KA DAAWO MUQALKA
{DAAWO MUQAALKA} Xisbiga Jamhuuriyiinta oo billaabay tallaabo Ilhaan Cumar.
Arbaco 17, Sep 2025 {HMC} Xisbiga Jamhuuriyiinta oo billaabay tallaabo Ilhaan Cumar.
HOOS KA DAAWO MUQALKA
{DAAWO MUQAALKA} Abaalmarino la siiyay Saraakiishii AS ka Difaacay Ceeldheer.
Arbaco 17, Sep 2025 {HMC}Abaalmarino la siiyay Saraakiishii AS ka Difaacay Ceeldheer.
HOOS KA DAAWO MUQALKA
Dowladda Jarmalka oo Aqbashay Habraaca Dal-ku-galka Soomaaliland.
Arbaco, 17-Sep 2025 {HMC} Dowladda Jarmalka ayaa ku dhawaaqday in muwaadiniinteedu marka ay u safraan Somaliland ay raacaan nidaamka fiisaha ee ay Somaliland isticmaasho oo dal-ku-galka lagu qaato madaarradeeda.
Qoraal ay baahisay Hay’adda Socdaalka ee Jarmalka, ayaa lagu sheegay in marka ay noqoto arrimaha socdaalka dadka Soomaaliya u safraya looga baahanyahay dal ku galka danabaysan ee ay dowlada Soomaaliya soo rogtay, lakiin Somaliland dal-ku-gal gaar ah ay leedahay, isla markaana lagu amrayo muwaadiniinta Jarmalku in ay raacaan nidaamka Somaliland marka ay Somaliland u safrayaan.
“Somaliland oo ah waddan halgan ugu jira madaxbannaanidiisa, dal ku galka waxa lagu qaadanaya marka qofku uu yimaado madaarrada Berbera, Borama, Burco, Ceerigaabo iyo Hargaysa, qofka raba in uu 30 cisho joogo waxa laga raba in codsi uu u dirsado, si uu u caddeeyo u jeedada safarkiisa, codsi la’aan waxa laga yaaba in dal ku galka la siin waayo, lacagta fiisaha waxa qaadanaysa Somaliland oo dollar ayaa lagu bixinaya” ayaa lagu yidhi qoraalka kasoo baxay dowladda Jarmalka.
Somaliland ayaa bixisa fiisooyin lagu qaato marka la yimaaddo madaarradeeda, kuwaas oo qofka u saamaxaya inuu joogo muddo 30 maalmood ah iyo kolba intii uu soo qorto ee uu rabo. Si kastaba ha ahaatee, inta badan waxa qofka ajinabiga ah looga baahan yahay martiqaad rasmi ah oo caddaynaya ujeeddada socdaalkiisa.
Somaliland ayaa dhawaan si adag uga soo horjeedsatay nidaamka fiisaha danabaysan ee ay soo rogtay Dowlada Federaalka Soomaaliya iyada oo sheegtay in amarka Soomaaliya aanu khusaynin Somaliland, isla markaana qof kasta oo sita fiisaha Soomaaliya aanu kasoo dagi karin madaarradeeda.Jarmalka ayaa noqonaya dalkii ugu horeeyay ee si cad u aqbala nidaamka fiisaha Somaliland.
Dhanka kale Raysal Wasaaraha Soomaaliya oo Isniintii ka jawaabayay su’aallo ay dadwaynuhu waydiinayeen, ayaa sheegay in Puntland oo hore u diiday fiisaha danabysan ee Soomaaliya ay ku qasbantahay in ay aqbasho, lakiin Somaliland uu kiiskeeduyahay mid gaar ah.
“Somaliland kiiskeedu waa gaar oo anaga ayaa ka wadahadli doono lakiin Puntland xaqiiqda ayay iman doonta” ayuu yidhi Raysal Wasaare Xamse Cabdi Barre.
Waxa uu sheegay in nidaamka fiisaha danabaysan looga gol leeyahay in dowlada Soomaaliya ay xoojiso maamulka xiduudaha dalka oo dhan, isla markaana ay ka war hayso dadka so galaya iyo dadka ka baxaya.
Masar Maxey Sameyndoontaa Mar hadii uu Shaqo bilaabay Biya Xireenka Itoobiya.
Arbaco, 17-Sep 2025 {HMC} Itoobiya waxay dhamaystirtay oo ay hirgelisay biyo xireenka ugu wayn Afrika ee webiga Niil, kaas oo ay u aragto jiho ay u dhaqaaqday, halka Masar ay ka qaylinayso.
Biyo-xireenka ayaa ah kan ugu weyn ee soo saara korontada ee Afrika. Xitaa waa ka weyn yahay biyo-xireennada ay Masar dhistay. Xabashida ayaa muujiyay sida ay ugu faraxsan yihiin.
Si kastaba ha ahaatee, Masar oo markii hore ka soo horjeeday dhismahan ayaa soo saartay digniin.
“Ka aamusi mayno,” ayay ku qortay warqad ay u dirtay golaha ammaanka ee Qaramada Midoobay maalintii la furayay biyo-xireenka.
Qaramada Midoobay waxay leedahay awoodo ballaaran si ay u ilaaliso nabadda iyo xasilloonida adduunka, ayna baarto oo xalliso khilaafaadka caalamiga ah. Waxaa kale oo golaha ku jira shan waddan oo diidi kara.
Waxay sheegtay inay samayn doonto wax kasta si ay u difaacdo danaha danaheeda, iyada oo arrinta geyn doonta xarunta ugu weyn ee adduunka, inkasta oo ay tahay markii ugu horreysay.
Itoobiya ayaa 14 sano ku soo gebagebeysay dhismihii la filayey inuu qaato shan sano, waxaana ay daah furtay biyo xireenka, iyadoo sheegtay in ‘xilligii madax-foorarinta’ uu dhammaaday.
Maxaa Masar hadda samayn kartaa? Waxaan eegeynaa arrimaha muhiimka ah.
Itoobiya ayaa muddo toban sano ka badan ka adkaatay cadaadiskii diblomaasiyadeed ee Masar, waxayna si rasmi ah u bilowday biyo xireenka wabiga Niil.
Laakiin, maalmo ka hor xafladdii furitaanka, Masar waxay la hadashay Suudaan, waxayna sheegtay in waxa ay Itoobiya samaynayso ay nagu noqdeen “walaac” aan la xallin.
Maalintii daah-furka biyo-xireenka, waxay cambaaraysay Itoobiya, waxayna arrintii u gudbisay QM.
Safiirkii hore ee dowladda Itoobiya Iwinatu Bilata Dabala ayaa sheegay in Masar aysan istaagi doonin. “Ma jirto wax Masar aysan waligeed sameyn si ay u hor istaagto oo ay u fashiliso biyo xireenka.
“Waxay sameeyeen wax kasta oo ay awoodaan, way sii wadi doonaan inay sameeyaan wax kasta oo ay awoodaan.”
Waxa uu sheegay in ay sii wadi karto cadaadiska ay ku hayso Itoobiya sababtoo ah waxa ay “kaligii talisnimo weyn” ku haysataa dalalka Carabta.
Sidoo kale, inaad saaxiib adag la noqoto Maraykanka waxay balaarin kartaa fursadan.
Waa arrin kale in madaxweynaha Mareykanka Donald Trump uu marar badan booqday Masar ka hor inta aan la furin biyo xireenka.
“Waan ka shaqeyneynaa, dhibaatada waa la xalin doonaa,” ayuu yiri Trump.
Inkastoo aan la ogeyn waxa xigi doona, haddana Masar waxay ammaantay mowqifka Trump, waxayna si cad u sheegtay inay kaalinteeda ka qaadan doonto.
Haddii Trump uu cadaadis saaro Itoobiya, waxay la macno tahay in fikradda waxa uu jawaab ahaan Maraykanku ka filayo Masar ay isla sideediii tahay.
Falanqeeyaha reer Koonfur Afrika Dr Bizunaa Yimanu ayaa sheegay in Masar ay sii wadi doonto diidmadaas.
Falanqeeyayaasha ay BBC-da la hadashay marar kala duwan ayaa sheegay in arrinta biyo-xireenka Niil aysan ahayn arrin biyo ah oo keliya balse ay tahay arrin siyaasadeed, dhaqaale iyo juquraafi siyaasadeed.
Ra’iisul wasaare Abiy ayaa sheegay in dhameystirka biyo-xireenka ay ka dhigan tahay in “…marxaladda juquraafi-siyaasadeed ee taariikhiga ah ee dadka laga tirada badan yahay ee Itoobiya ay dhammaatay, isla markaana mansabka juqraafi-siyaasadeed ee Itoobiya uu soo hagaagay.
Tani waa “xaqiiq hoosta laga xariiqey”, ayuu yiri, isaga oo intaa ku daray in dhibaatooyinka ka jira Itoobiya ay ka hooseeyaan wabiga Niil.
Xeeldheerayaasha ayaa sheegaya in Masar aysan ku faraxsanayn ‘kali talisnimada Itoobiya ee sii xoogaysanaysa’ ee gobolka.
Maamulka biyo xireenka Niil
Masar ayaa aaminsan in biyo-xireenkani uu dhimi doono xadiga biyaha ah ee ku qulqulaya, isla markaana uu khatar ku jiro xilliga macluusha.
Itoobiya waxay ku jawaabtay in aanay hadafkaas lahayn, biyo la’aanina aanay jirin ilaa hadda.
Waxa ay Masar marar badan ku celcelisay in Itoobiya ay maamulayso biyo-xireenka “kaliya” iyada oo aan la tashan dalalka GCC.
“Waxay sii wadi kartaa inay samayso dadaal weyn si ay u ilaaliso heshiiskii hore ee gumeysiga,” ayuu yiri Ambassador Iwunatu.
Masar iyo Suudaan waxay rabaan inay ilaaliyaan heshiisyadii xilligii gumeysiga (1929 iyo 1959) ee ay ku kala saxiixdeen meel ka baxsan Itoobiya.
Warqad ay Masar u dirtay Qaramada Midoobay, ayay ku sheegtay in biyo-xireenka Itoobiya uu yahay “mashruuc hal dhinac ah oo ka hor imanaya shuruucda caalamiga ah iyo xeerarka ay maamulaan waddamada Niil Bari.
Dalalka Itoobiya, Masar iyo Suudaan ayaa muddo sannado ah u socday wada-hadallo soo noqnoqday, balse waa lagu guul-darraystay in la isku af-garto.
Masar iyo Suudaan ayaa doonaya in Itoobiya ay kala saxiixdaan heshiis ku saabsan sidii loo buuxin lahaa loona maamuli lahaa biyaha.
Hase ahaatee way ku hesiin waayeen. Inkasta oo ay ka soo horjeesteen, haddana waxay buuxisay oo daah-furtay biyo-xireenka sannado xiriir ah. Ayagoo dhinaca kalena weli ku baaqaya heshiis noocaas ah. Itoobiya, ayaa sidoo kale sheegtay inay weli diyaar u tahay wadahadal.
Warqad ay Masar u dirtay Qaramada Midoobay, waxay Itoobiya ku eedaysay inay tahay “madax-adayg” oo ay biyo-xireenka u adeegsanayso “ajendooyin siyaasadeed oo aan ahayn horumar.
Ambassador Iwunatu waxa uu yiri, “Arrinta kale waxa weeye in marka uu wabigu buuxsamo, oo shaqadu bilaabato ay cadaadis ku saarto in Itoobiya heshiis la gasho sidii uu u shaqayn lahaa.
” Way sii wadi doontaa inay sidaas samayso, waxay ku sii waddaa qaab diblomaasiyadeed,” ayuu u sheegay BBC.
Biyo-xireenku waa hanti gaar ah oo ay leedahay Itoobiya, maamulidda [koontaroolka] hawlgalkeeda waxa ay la macno tahay in aad ka tanaasusho xaqa aad u leedahay madaxbannaanida.
Waa maxay tani macnaheedu? “Waa wax aan macquul aheyn…Waa inaan marnaba laga hadlin,” ayuu yiri.
Rashiid Cabdi oo u dhuun daloola arrimaha siyaasadda Koonfur Afrika ayaa sheegay in Itoobiya dhammaystirka biyo-xidheenka ay uga dhigan tahay in heshiiskii gumaysigu noqday mid aan macno lahayn.
Masar ayaa sanado badan ka digaysay Itoobiya. Mawqifkeedii u dambeeyay ayay tilmaantay arrintan.
Itoobiya ayaa ka digtay in aysan iska indhatiri doonin isku dayga Masar ay ku doonayso in ay “kaligeed” maamusho maamulka biyaha Niil.
“Iyadoo la raacayo sharciga caalamiga ah iyo axdiga Qaramada Midoobay, Masar waxay adeegsan doontaa xaqa ay u leedahay inay qaaddo tallaabo kasta oo lagu ilaalinayo badbaadada dadkeeda,” ayuu yiri.
2020, xitaa madaxweyne Trump wuxuu sheegay in Masar ay “garaaci doonto” biyo xireenka.
Aqoonyahannada Itoobiya iyo Masar ayaa arrintan isku aragti ka ah.
Baisa Waqwayya oo ah qareen Qaramada Midoobay ka tirsan oo shaqaynayey in ka badan 38 sano ayaa sheegay in Masar ay tahay in ay garab istaagto Itoobiya.
Taas beddelkeeda, wuxuu yiri, Itoobiya waa in aysan hadda ka jawaabin oo kaliya dalabaadka Masar iyo walaaca laakiin “Siyaasada u soo celiso Masar.
“Itoobiya hadda waxay waydiisan kartaa Masar inay bixiso sanad walba dayactirka iyo amniga biyo-xireenka,” ayuu yiri.
Waxay aaminsan yihiin in haddii la taabto biyo-xireenka uu dadka Suudaan iyo Masar ku tuuri karo badda Mediterranean-ka, ayna Itoobiya kala kaashadaan difaaceeda.
Cabbaas Sharaki ayaa sheegay in Itoobiya ay billowday dhismaha biyo xireenka xilli ay Masar ku jirtay xaalad aad u xun. “Madaxweyne ma aynaan lahayn, ciidankeenu wuu carooday,” ayuu yiri.
“Iyagu waa walaalaheen, isku biyo ayaan ka cabnaa, wabiguna iyaga ayuu ka yimaadaa,” ayuu yiri, isagoo intaas ku daray in Masar ay wadahadal ku xallin doonto. Itoobiya ayaa sheegtay inay weli diyaar u tahay wadahadal.
Faqqa Ahmed Nagash, oo Itoobiya u matashay wada-xaajoodka biyo-xireenka ayaa sheegtay in Masar aanay duqayn doonin biyo-xireenka sababtoo ah waxay u noqonaysaa inay “is dilayso” iyada oo ay sidoo kalena ku jirto Suudaan.
Waxay yiraahdeen haddii biyo-xireenka lagu dhufto, biyuhu waxay “burburin doonaan” labada waddan.
Professor-ka Masar u dhashay ayaa sheegay in laga yaabo in Itoobiya ay baddalkeeda u isticmaasho biyo-xireenka “hubka dagaalka.
“Haddii ay xiisad ka dhex dhalato Itoobiya iyo Suudaan, Itoobiya waxay burburin kartaa biyo-xireenkeeda (biyaha) ee Suudaan iyadoon hub ama diyaarad lahayn.”
Itoobiya iyo Masar laba jeer ayey dagaal galeen taariikhda. Inkasta oo aanay labada dal jaar ahayn, haddana sannadkii 1870kii ayay Masar saddex siyood ugu soo duushay Itoobiya.
Waxay taariikhdu inoo sheegaysaa in ay labada dhinacba iska caabiyeen, balse bari ay Harar ka talinayeen toban sano.
Waxyaabaha kale ee ay masar samayn karto
Jawar Mohammed oo ah falanqeeye siyaasadeed ayaa qoray in maalintii la furayay biyo xidheenka Renaissance Dam, Masar ay “jiiftay” markii ay sheegtay in ay ka walaacsan tahay biyo xireenka Itoobiya, isaga oo intaa ku daray in Masar aanay waxba samayn karin.
“[Masar] waxay aad uga walaaci kartaa in haddii waddamo kale ay rabaan inay shaqo horumarineed ka sameeyaan wabiga Niil, ay ka dhigi doonto inay dardargeliyaan geeddi-socodka,” Dr Bizuna ayaa tiri.
Falanqeeyayaasha ayaa sheegaya in laga yaabo in Masar ay sii waddo codsiga Itoobiya in aysan mashaariic kale ka dhisin biyaha qulqulaya wabiga Niil.
Dhanka kale, mas’uuliyiinta Itoobiya ayaa Masar ku eedeeyay inay khalkhal galisay dalkeeda oo ay dhistay, hubeynaysay, ayna kula dagaalamaysay dowladda siliga muddo sannado ah.
Sababtaas awgeed, waxay Masar ugu yeeraan “cadowga subaxnimo” ee Itoobiya.
Waxay aaminsan yihiin in Masar ay u adeegsan karto qalalaasaha taagan si ay u wiiqdo dowladda. Ma cadda in Masar ay weligeed ka jawaabtay eedeymahaas.
Markii ay Itoobiya is-maandhaafeen Soomaaliya, Masar waxay si degdeg ah u garab istaagtay Soomaaliya.
Markii Itoobiya ay xiisadda la gashay Eritrea, Masar waxay la safatay Eritrea. Sababtan awgeed, falanqeeyayaasha ayaa sheegaya in laga yaabo inay sii wadato doorkeeda Koonfur Afrika.
Itoobiya ayaa dalbanaysa marin ka baxsan biyo xidheenka Niil.
Waddamada horay uga soo horjeestay tallaabadan waxaa ka mid ah Masar oo aan deris la ahayn Itoobiya.
Dr Buzuna waxa uu ku taliyay in Itoobiya ay u baahan tahay in ay “xoojiso amnigeeda gudaha… qaboojinta colaadaha yaryar iyo kuwa waaweyn ee dalka” si looga gudbo cadaadiska Masar.
Maxaa ka hor taagan in Itoobiya iyo Masar ay heshiis gaaraan
Biyo-xireenka waxaa laga dhisay webiga Abasiiniya. Wabiga Niil waa webiga ugu weyn Afrika iyo kan ugu dheer adduunka.
Wabiga Niil waxa uu ka bilaabmaa dalka Itoobiya, waxa uu maraa Sudan iyo Masar, ilaa uu gaaro badda Mediterranean-ka. Itoobiya ayaa 85% ka qayb qaadata biyaha webiga Niil.
Hase yeeshee, Masar, oo ay ku nool yihiin 107 milyan oo qof, ayaa sheegtay inay ku tiirsan tahay webiga Niil dhammaan baahiyaheeda biyaha.
Waxa ay sheegtay in ay u baahan tahay biyaha gudaha iyo beeraha, gaar ahaan wax soo saarka biyaha badan ee jirbii.
Biyaha Niilku waxay caawiyaan buuxinta harada Nasir, taas oo loo isticmaalo in laga dhaliyo koronto biyo xidheenka weyn ee Aswan.
Dalka Sudan oo ay ku nool yihiin 48 milyan oo qof, ayaa waxa ay si weyn ugu tiirsan yihiin biyaha webiga Niilka.
Tan iyo markii la bilaabay dhismaha 2011, biyo-xireenka Niil wuxuu ahaa isha colaadeed ee u dhexeysa saddexda waddan.
Heshiiskii 1929kii (oo uu weheliyo heshiiskii 1959) waxa uu Masar iyo Suudaan xaq u siinaya in ay isticmaalaan dhammaan biyaha webiga Niil.
Masar waxa ay heshiiskan hore u isticmaashay in ay ka hortimaado mashruuc kasta oo laga fuliyo waddamada uu maro (sida Itoobiya).
Itoobiya waxay talo ku dhamaysatay inay dhisto biyo xireenka iyadoo leh waa inaan lagu salayn heshiisyadii hore.
Xigasho BBC
{DAAWO SAWIRADA} Qaxii ugu weynaa oo ka socda Magaalada Qasa.
Arbaco, 17-Sep 2025 {HMC} Talaado Kumanaan qoys ayaa isku dayaya inay ka qaxaan magaalada Qaza xilli ciidamada Israa’iil ay xaqiijiyeen inay bilaabeen howlgallo dhulka ah oo qeyb ka ah weerarrada ballaaran ee ay ku doonayaan inay ku qabsadaan magaalada.
Lina al-Maghrebi, oo 32 jir ah, hooyo saddex carruur ah leh oo deggan xaafadda Sheekh Radwan ee magaalada ayaa BBC-da u sheegtay in ay ka madax adaygtay in ay ka baxdo gurigeeda – inkasta oo ay khatartu jirto – ilaa ay ka heshay taleefoon uu soo diray sarkaal Israa’iili ah oo ku amray in ay ka guurto.
“Waxaa la igu qasbay in aan iibiyo dahabkayga si aan u bixiyo kharashka barakaca iyo teendhada,” ayay tiri. “Waxay nagu qaadatay 10 saacadood inaan gaarno Khan Younis, waxaana bixinnay 3,500 shekel (£735) oo ah kharashka lagu raacayo gaadiidka. Safka baabuurta ee isku xiriirsan iyo kuwa xamuulka ayaa u muuqday kuwo aan dhammaad lahayn”.
Ra’iisul wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa sheegay in howlgal xooggan uu ka billowday magaalada Qaza, taasoo uu ku tilmaamay inay tahay xaruntii ugu dambeysay ee Xamaas.
Milateriga Israa’iil ayaa waddada xeebta ee al-Rashid u asteeyey waddada keliya ee loo oggol yahay dadka rayidka ah inay ku guuraan. Dad badan ayaa ku tilmaamay inay halkaa ka jirto saxmad daran, safaf aan dhamaad lahayn oo baabuurta caadiga ah iyo kuwa xamuulka ah, iyo dib u dhac dheer, iyadoo qoysasku ay ku xayiran yihiin hareeraha waddooyinka, halka duqeymaha cirkana ay sii socdaan.
Hawlgalka ayaa waxaa uu soo jiitay cambaareyn ballaaran oo caalami ah oo ay ku jiraan kuwo ka imaanaya madaxa xuquuqda aadanaha ee Qaramada Midoobay iyo wasiirka arrimaha dibadda ee Jarmalka.
Xoghayaha arrimaha dibadda ee UK Yvette Cooper ayaa weerarka ku tilmaantay “mid ka fiirsasho la’aan ah oo laga naxo”, iyadoo sheegtay in uu “kaliya keeni doono dhiig badan oo daata, dilal dad badan oo rayid ah oo aan waxba galabsan, khatarna gelinaya la haystayaasha haray”.
Laakiin xoghayaha arrimaha dibadda ee Maraykanka Marco Rubio ayaa u muuqday in uu si bareer ah u taageeray hawlgalka Israa’iil intii lagu jiray shir jaraa’id oo ay si wadajir ah u qabteen Netanyahu Isniintii, isaga oo sheegay in Maraykanku uu door biday in wadahadal lagu dhammeeyo dagaalka, laakiin “mararka qaarkood marka aad la macaamilayso koox qallafsan sida Xamaas, taasi suurtogal maaha” ayuu yiri.
Weerarada cuslaa ee Israa’iil ayaa ku soo beegmaya xilli guddiga Qaramada Midoobay u qaabilsan baaritaannada ay soo saareen warbixin ay ku sheegeen in Israa’iil ay xasuuq u geysanayso Falastiiniyiinta ku nool Gaza. Israa’iil ayaa si cad u diiday warbixinta.
Nivin Imad al-Din, oo 38 jir ah, waa hooyo leh shan carruur ah, waxay sheegtay inay u qaxday koonfurta ka dib markii diyaaradaha dagaalka Israa’iil ay xaafaddeeda ku daadiyeen waraaqo lagu ogeysiinayo daadgureynta, inkastoo ninkeeda uu diiday inuu ka baxo gurigooda.
“Ma qaadan karin alaabtayda guriga sababtoo ah ma awoodin in aan bixiyo kharashka baabuur weyn,” ayay sharaxday. “Inaan wax walba ka tago waxay ahayd go’aankii ugu adkaa ee aan abid qaato”.
Qiimaha barakicida ayaa kor u kacay si ka baxsan inta badan qoysaska. Dadka deegaanka ayaa sheegay in kirada baabuurta yaryar ay hadda ku kacayso ilaa 3,000 shekel (£630), halka teendhada shanta qof qaaddana lagu iibiyo ilaa 4,000 shekel (£840). Iyadoo qoysaska intooda badan ay waayeen wax dakhli ah tan iyo markii uu dagaalku bilowday, qaar ayaa lagu qasbay inay socdaan masaafo maylal ah ama ay ku joogaan guryahooda in kasta oo ay jiraan khataro.
Habeenimadii Talaadada, diyaaradaha dagaalka Israa’iil ayaa mowjado duqeymo culus ah ka fuliyay guud ahaan magaalada Qaza, iyadoo duqeymo xooggan ay ka dhaceen xaafadda Al-Daraj ee bartamaha, xerada qaxootiga xeebta ee galbeedka, iyo xaafadda Sheikh Radwan oo ku taalla waqooyiga.
Weerarrada ayaa waxaa barbar socday madaafiic, rasaas ay ridayeen diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo dhaq dhaqaaq diyaarado Helicopter ah.
Ciidamada difaaca Israa’iil ayaa sheegay in ay si “tartiib ah” ugu sii gudbayaan magaalada Qaza, taasoo qayb ka ah “wejiga xiga” ee weerarkooda.
Waxa ay sheegtay in ciidamada cirka iyo kuwa dhulka ay qeyb ka noqon doonaan marxaladan xigta ee howlgalka ciidamada, iyadoo maalinba maalinta ka dambeysa ay sii kordhayaan tirada ciidamada.
Dadka deegaanka ayaa ku tilmaamay weerarrada habeenimo in ay ahaayeen “cadaab”.
Ghazi al-Aloul, oo ka soo barakacay waqooyiga Gaza, ayaa BBC-da u sheegay in uu hadda seexanayo albaabka cisbitaalka al-Quds ee Tel al-Hawa, ee koonfur-galbeed ee Qaza.
“Ma dooran tan,” ayuu yiri. “Waxaa la igu qasbay ka dib markii aan ka soo tagay gurigii aan aniga iyo qoyskeygaba ku hoyanaynay jirnay muddo bil ku dhow ka dib markii aan ka soo qaxnay waqooyiga”.
“Duqeymahan ayaa ahaa kuwo waali ah oo socday muddo saacado ah, waxaana ciidamadu ay ku goodiyeen inay burburin doonaan dhismayaal dhowr ah oo deegaanka ah”.
Sami Abu Dalal, oo ka socda al-Daraj oo ku taal bartamaha Qaza, ayaa ku tilmaamay habeenkaas mid aad u adag.
“Dhammaan baloogyada la dego ayaa dhulka lala simay ayadoo ay ku jiraan dadkii deganaa, taasoo keentay in badan oo dhintay, qaar la la’yahay ama kuwo dhaawacmay” ayuu yiri.
Waxa uu sheegay in Israa’iil ay ku soo wajahan tahay saddex jiho – waxaana barbar socday adeegsiga gawaadhida dabin ahaanta loo isticmaalo, weerarro xooggan oo xagga cirka ah, iyo duqeymo xooggan. Dhanka kale, diyaaradaha qumaatiga u kaca ee Apache ayaa dul heehaabayay qaybaha kala duwan ee magaalada, iyagoo si joogto ah u ridayay rasaas.
Xigasho BBC
Taliyaha Ciidanka Dhulka iyo Cidamadii AS ku jibiyay Ceeldheer.
Talaado, 16-Sep 2025 {HMC} Taliyaha Ciidanka Dhulka Xoogga Dalka Sareeye Guuto Sahal Cabdullahi Cumar “Ganeraal Khaalid” ayaa Degmada Ceeldheer Maanta Geesiyada Ciidanka Xoogga Dalka ugu qabtay Munaasabad isugu jirtay Ducada Geesiyadii Dagaalka ku shahiiday, Dhiiragalin iyo abaal marinta Ciidankii Casharka u dhigay Khawaarijta.
Munaasabada ayaa waxaa goob joog ahaa Taliyaha Booliiska Hirshabelle Ganeraal Xasan Dhicisow Saraakiil ka tirsan Xoogga Dalka iyo Maamulka Degmada Dhamaan masuuliyiinta Goobta ka hadashay ayaa bogaadiyay Guusha ey gaareen Geesiyada Ciidanka Xoogga Dalka.
Gabagabadii Munaasabada ayaa Taliyaha Ciidanka Dhulka Xoogga Dalka Ganeraal Sahal Cabdullahi Cumar waxaa Sahaado shaaraf Bilado amaalmarino dhiira galin ey la socoto gudoonsiiyay Dal jirayaasha Xoogga Dalka iyo Saraakiishooda
Tani ayaa dhiiragalin gaar ah u ah Geesiyada Xoogga Dalka.