Madaxweynaha Israa’iil oo yimid dal Soomaaliya daris la ah

Xildhibaannada labada Aqal ee Golaha Shacabka iyo Aqalka Sare ee Baarlamaanka Soomaaliya ayaa maanta ku yeelanaya xarunta Villa Hargeysa ee magaalada Muqdisho kulan wadajir ah, kaasoo diiradda lagu saarayo soo bandhigida cutubyada 10-aad iyo 11-aad ee Dastuurka dalka.

Kulankan ayaa ka dambeeyay ka doodista iyo dhammaystirka cutubyada 5-aad ilaa 9-aad ee Dastuurka, iyadoo maalinta Axadda ee todobaadkaan la soo gabagabeeyay. Hadda waxaa la guda galayaa dhammaystirka labada cutub ee ugu dambeeya ee ka harsan Dastuurka, waxaana la filayaa in ay dhammaadaan dib-u-eegista Dastuurka tan iyo 2012, oo uu soo bandhigi doono Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud.

Madaxweynaha Soomaaliya ayaa horey u sheegay in dowladdiisa ay dhammeystiri doonto Dastuurka, inkasta oo dadaalladaasi ay la kulmeen caqabado ay ka mid yihiin mucaarad taageersan ka hortagga wax ka beddelka Dastuurka. Kulanka maanta ayaa ka dhacay xilli ay sii kordhayaan khilaafaadka siyaasadeed ee ka dhex jira Golaha Mustaqbalka iyo Dowladda Federaalka, kuwaas oo hore u saameeyay wada-hadaladii siyaasadeed ee dalka.

Kulanka maanta ayaa sidoo kale la filayaa in lagu soo bandhigo Ararta cusub ee Dastuurka, kuwaasoo la jaanqaadaya baahiyaha iyo himilooyinka Qaranka Soomaaliyeed, waxaana guddiyada xaqiijiyay in cutubyada la soo bandhigi doono ay yihiin kuwo waafaqsan ujeedooyinka iyo mabaadi’da qaranka.

Cutubyada la soo bandhigi doono maanta waxaa ka mid ah:

Cutubka 10aad: Shaqaalaha Rayidka ah.

Cutubka 11aad: Nidaamka Maaliyadda Guud.

Cutubka 12aad: Difaaca iyo Amniga Qaranka.

Cutubka 13aad: Qodobbo Guud.

Sidoo kale, munaasabadda ayaa sidoo kale diiradda lagu saari doonaa dhammaystirka iyo hirgelinta cutubyadaas, iyadoo Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya uu ku wargelin doono waajibaadkooda dastuuriga ah ee ku aaddan ansixinta iyo hirgelinta cutubyada.

Dowladda Masar ayaa si adag u beenisay warbixin dhowaan uu faafiyay wargeyska The National ee laga leeyahay dalka Imaaraadka Carabta, kaas oo sheegayay in Qaahira ay Itoobiya u soo bandhigtay marin badeed si loogu beddelo tanaasul ay ka samayso muranka Biyo-xidheenka Nile.

Ilo-wareedyo rasmi ah oo ka tirsan xukuumadda Masar ayaa warbixintaas ku tilmaamay mid gebi ahaanba aan sal iyo raad toona lahayn

Masar waxay caddeysay in maamulka iyo amniga Badda Cas ay tahay mas’uuliyad u gaar ah Dalalka Xeebta leh, maadaama uu yahay marin istiraatiiji ah oo si toos ah ugu xiran amniga qaranka ee dalalka xuduudka la leh.

“Ma jiraan dawlado kale (oo aan bad lahayn) oo xaq u leh inay ka qayb qaataan qabanqaabo kasta ama isfaham la xiriira amniga iyo maamulka Badda Cas,” ayay yiraahdeen Saraakiisha ka tirsan Dowladda Masar.

Warbixintii The National ayaa sheegtay in Masar ay Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed u soo jeedisay qorshe ay kaga gacan siinayso helitaanka marin badeed iyadoo adeegsanaysa xulafo Afrikaan ah, haddii Itoobiya ay dabacsanaan ka muujiso muranka biyo-xidheenka.

Sidoo kale, wargeyska ayaa sheegay in Masar ay u dirtay Itoobiya digniin dadban oo ah inay adeegsan karto saameynteeda diblomaasiyadeed iyo tan ciidan si ay Itoobiya uga xannibto dekedaha dalalka deriska ah sida Soomaaliya, Suudaan, iyo Jabuuti, haddii ay diiddo dalabkaas.

Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Masar, Badr Abdelatty, ayaa mar kale xoojiyay mowqifkan isagoo sheegay in nidaamka gobolka uusan oggolayn in dalalka badda aan lahayn ay soo farageliyaan maamulka biyaha caalamiga ah.

Hadalkan ayaa imaanaya xilli ay taagan tahay xiisad gobolka ah oo salka ku haysa heshiis dhex maray Itoobiya iyo maamulka Somaliland, kaas oo Masar ay si adag uga hortagtay, iyadoo garab istaag u muujisay madax-bannaanida iyo midnimada dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.