Home Blog Page 1311

Donald Trump oo Xuutiyiinta ku Calaameeyey ‘urur argagixiso shisheeye’

Khamiis , 23,Jan,2025 {HMC}  — Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa Arbacadii dib ugu calaameeyey dhaqdhaqaaqa Xuutiyiinta Yemen, oo si rasmi ah loogu yaqaanno Ansaarullaah, “urur argagixiso shisheeye”, sida uu sheegay Aqalka Cad.

Tallaabadan ayaa horseedi doonta cunaqabatayn dhaqaale oo ka adag tii maamulka Biden uu saaray kooxda xulafada la ah Iiraan, taas oo jawaab u ah weerarada ay uga geystaan maraakiibta ganacsiga ee Badda Cas iyo kuwa dagaalka Mareykanka ee ilaalinaya marin-biyoodka muhiimka ah.

Dadka taageersan tallaabadan ayaa sheegaya inay ahayd mid lagama maarmaan ah, inkastoo khubaro qaarkood ay sheegayaan inay saameyn ku yeelan karto cid kasta oo loo arko inay caawinayso Xuutiyiinta, oo ay ku jiraan qaar ka mid ah hay’adaha gargaarka.

“Hawlgallada Xuutiyiintu waxay halis gelinayaan amniga dadka rayidka ah iyo shaqaalaha Mareykanka ee Bariga Dhexe, badbaadada saaxiibadeena gobolka ee ugu dhow, iyo xasilloonida ganacsiga badda ee caalamiga ah,” ayaa lagu yiri bayaan ka soo baxay Aqalka Cad.

Xuutiyiinta, oo gacanta ku haya inta badan Yemen, ayaa fuliyay in ka badan 100 weerar oo ka dhan ah maraakiibta maraya Badda Cas tan iyo bishii November 2023, iyagoo sheegaya inay garab taagan yihiin Falastiiniyiinta dagaalka kula jira Israel.

Waxay quusiyeen laba markab, waxay qabsadeen mid kale, waxayna dileen ugu yaraan afar badmaaxe.

Weerarada ayaa carqaladeeyay maraakiibta caalamiga ah, taasoo ku qasabtay shirkadaha inay maraan waddo dheer oo qaali ah oo ku wareegsan koonfurta Afrika muddo ka badan hal sano.

Kooxdu waxay bartilmaameedsatay koonfurta Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed, kuwaas oo isku xira marin-biyoodka ciriiriga ah ee Bab al-Mandab, oo ah marin muhiim ah oo u dhexeeya Geeska Afrika iyo Bariga Dhexe.

Xilligii maamulka Biden, militariga Mareykanka wuxuu isku dayey inuu ka hortago weerarada Xuutiyiinta si loo ilaaliyo isu socodka ganacsiga, waxayna qaadeen weeraro marmar ah si loo yareeyo awoodda militariga Xuutiyiinta. Laakiin ma aysan bartilmaameedsan hoggaanka kooxda.

Bilowgii xilkiisa madaxtinimo ee 2021, Joe Biden wuxuu ka laabtay calaameyntii argagixisada ee Trump si wax looga qabto walaacyada dhanka bani’aadannimada ee ka jira Yemen.

Kadib weerarada Badda Cas, Biden ayaa sannadkii hore wuxuu kooxda ku calaameeyey “Urur Argagixiso oo Caalami ah”. Laakiin maamulkiisa ayaa dib u dhigay inuu u adeegsado magacaabista FTO oo ah mid ka culus.

Hay’adda samafalka ee British-ka ah ee Oxfam ayaa sheegtay in tallaabadani ay sii xumeyn doonto dhibaatada dadka rayidka ah ee Yemen, iyadoo carqaladeynaysa soo dejinta muhiimka ah ee cuntada, daawada, iyo shidaalka.

“Maamulka Trump wuu ogyahay cawaaqibyadan laakiin wuxuu doortay inuu hore u socdo, si kastaba ha ahaatee, wuxuuna qaadi doonaa mas’uuliyadda gaajada iyo cudurrada ka dhalan doona,” ayuu yiri agaasimaha nabadda iyo amniga ee Oxfam America, Scott Paul.

Maamulka Trump ayaa sheegay in Mareykanka uu la shaqeyn doono saaxiibada gobolka si loo tirtiro awoodaha Xuutiyiinta, loogana xayuubiyo kheyraadka “sidaasna loogu joojiyo weerarada ay ku hayaan shaqaalaha iyo dadka rayidka ah ee Mareykanka, saaxiibada Mareykanka, iyo maraakiibta Badda Cas.”

Calaameyntan ayaa sidoo kale horseedi doonta dib u eegis ballaaran oo lagu sameeyo la-hawlgalayaasha Qaramada Midoobay, ururada aan dawliga ahayn iyo qandaraaslayaasha ka howlgala Yemen, sida uu sheegay Aqalka Cad.

“Madaxweynuhu wuxuu farayaa USAID inay xiriirka u jarto hay’adaha lacagaha siiya Xuutiyiinta, ama kuwa ka soo horjeestay dadaallada caalamiga ah ee lagu xakameynayo Xuutiyiinta iyagoo iska indha tiraya argagixisada iyo xadgudubyada Xuutiyiinta,” ayaa lagu yiri bayaanka Aqalka Cad.

Xuutiyiinta ayaa maalmihii u dambeeyay waxay tilmaameen inay yaraynayaan weerarada Badda Cas ka dib heshiis xabad joojin ah oo marxalado badan leh oo dhexmaray Israa’iil iyo Xamaas.

Horraantii Arbacadii, kooxdu waxay sii daysay shaqaalihii markabka ganacsiga ee Galaxy Leader in ka badan hal sano ka dib markii ay qabsadeen markabkan sitay calanka Bahamas.

{DAAWO MUQAALKA} Wararkii ugu Dambeeyay 23-01-2025.

0

Khamiis 23-Jan -2025 {HMC} Waxaa halkan idin kugu soo Gudbineynaa Wararkii ugu Dambeeyay Soomaaliya iyo Caalamka ee Warbaahinta Hiiraanweyn.

HOOS KA DAAWO WARARKII UGU DAMBEEYAY  

Somalia and Egypt expect important agreements.

0

Cairo, January 23, 2025 {HMC} The President of the Federal Republic of Somalia Mr. Hassan Sheikh Mahmoud and the President of the Arab Republic of Egypt Mr. Abdul Fatah Al-Sisi held an important meeting at the Federal Palace in Cairo.

At this meeting, the presidents agreed to upgrade the relationship between the two countries to the level of strategic partnership, which reflects strengthening the historic relationship between the countries and ways to develop the fields of education, justice, politics, security, communications and economy.

Regarding education, Egyptian universities, especially Azhar Sharif University, are working to increase scholarships and training for Somali students and professionals, in order to develop different knowledge and skills.

The presidents also agreed to accelerate cooperation between the institutions of the two countries, especially the judiciary and security. Egypt has shown how it stands by the government and the Somali people in the war against terrorism.

President Hassan Sheikh and President Abdel Fattah El-Sisi witnessed the signing of an agreement between the Foreign Ministers of Somalia and Egypt on the exemption of the Somali diplomatic passports campaign from visas, to strengthen diplomatic cooperation between the two governments, and the parties discussed ways to facilitate internal movement for all citizens of the two countries, and to remove obstacles to immigration procedures and passports.

The presidents stressed the importance of this cooperation in strengthening relations between the two countries, and the joint committees in Somalia and Egypt responsible for implementing these agreements for expediting the vision of brotherly cooperation between the two countries.

The Nigerian family who have spent five decades as volunteer grave-diggers.

0

Khamiis 23, Jun 2025 {HMC} For more than 50 years, one family has dedicated itself to caring for the biggest graveyard in Nigeria’s northern city of Kaduna – much to the gratitude of other residents who do not fancy the job of dealing with the dead.

Until a few weeks ago, they did it for no formal pay – digging graves, washing corpses and tending to the vast cemetery, receiving only small donations from mourners for their labour.

The vast Tudun Wada Cemetery was set aside for the Muslim residents of the city by the authorities a century ago.

The Abdullahi family became involved in the 1970s when two brothers – Ibrahim and Adamu – began working there.

The two siblings now lie beneath the soil in the graveyard, and their sons have become the cemetery’s main custodians.

“Their teachings to us, their children, was that God loves the service and would reward us for it even if we don’t get any worldly gains,” Ibrahim Abdullahi’s oldest son Magaji told the BBC when asked why they had chosen to continue as unpaid undertakers.

The 58-year-old is now in charge at Tudun Wada – shepherding operations and the 18 members of staff or until recently – volunteers.

He and his two younger cousins – Abdullahi, 50, and Aliyu, 40, (Adamu Abdullahi’s sons) – are the three full-time workers, all reporting in by 07:00 for a 12-hour shift, seven days a week.

They always need to be on call because, according to Muslim rites, a burial must be organised within a few hours of someone’s death.

Magaji tends to get the call on his mobile, either directly from a relative or an imam – all religious clerics in the city have his number.

“A lot of people have our numbers and as soon as someone dies, we get a call and immediately we get to work,” he says.

One of the trio goes to tend to the corpse, which may include washing it and wrapping it in a shroud.

The body is measured and those details are texted back to the others so that a grave can be dug.

This can take around an hour – with two people taking it in turns to dig down 6ft (1.8m) into the earth – sometimes longer when it is in a stony area of the graveyard.

They can dig around a dozen graves in a day – hard work in the Kaduna heat.

“Today alone we have dug eight graves and it’s not even noon, some days are like that,” says Abdullahi, who began work at the cemetery when he was aged 20.

The cousins have experienced very stressful times – especially during religious violence when tensions flare between the city’s Christian and Muslim residents. The two communities tend to live on opposite sides of the Kaduna River.

“We have had a couple of religious clashes in Kaduna but the one that sticks the most for me was one in the early 1990s. A lot of people were killed,” says Magaji.

“We went round gathering the corpses and taking them off the streets.”

Muslims were taken to Tudun Wada in the north of the city and Christians to graveyards in the southern suburbs.

“It was such a troubling time personally and I wasn’t long in the job then but that helped enhance my resolve to continue,” he says.

Usually, while the team digs a grave, at the local mosque the imam announces during one of the five daily prayers that a funeral will be taking place.

Many of the worshippers then go to where the body has been prepared for prayers – it is then transported to the graveyard for burial, often thronged by the mourners.

Once by the graveside, the shrouded body is lowered – it is covered with a layer of sticks and broken clay pots as a mark of respect. The grave is then filled to form a slightly raised bed.

After the rituals are complete and before the mourners leave, the graveyard keepers appeal for donations.

This is usually done by 72-year-old Inuwa Mohammed, the oldest worker at the cemetery, who explains the importance of Abdullahi family to the community.

He used to work with the cousins’ fathers: “They were amazing people who loved what they did and have imbibed their children with this altruistic behaviour.”

The little money collected will sometimes buy lunch for the crew – but is never enough for anything else. In order to survive, the family also has a small farm where they grow food.

The graves are recycled after 40 years, meaning land is not a big issue – but maintenance is.

“There is a lot that is lacking at the moment – we don’t have enough equipment to work with, or good security,” says Aliyu, the youngest of the cousins and who has worked there for 10 years.

He explains how part of the wall has collapsed, allowing those on the look-out for scrap metal to steal the grave markers.

Some of the graves have metal plates inscribed with a name and date of birth and death – though many do not as Islamic clerics do not encourage ostentation. Most are just outlined by stones and bricks or with a stick.

Either way, the cousins remember the location of everyone buried at the cemetery and can direct people if they have forgotten the location of a relative’s grave.

Following the BBC’s recent visit to the graveyard, they have seen a dramatic change in fortune.

The new local council chairman, whose office oversees the site, has decided to put them on the payroll.

“They deserve it, given the massive work they do every day,” Rayyan Hussain tells the BBC.

“Graves are the final homes for us all and people who do this kind of hard work deserve to be paid, so my office would pay them as long as I am chairman.”

Magaji confirms that the staff have started receiving a monthly salary for the first time:

This is well below the national minimum wage of $45 a month, but Mr Hussain says he hopes to increase their allowance “with time”.

He says it is regrettable that the graveyard was abandoned for years by previous local council heads.

He has plans to repair parts of the fencing, install solar lights and add security, the chairman adds.

“I am also building a room in the graveyard where corpses could be washed and prepared for burials, before now all of this had to be done from homes.”

For the Abdullahi family, it is all welcome investment – and Magaji hopes it will ensure that one of his 23 children will one day become a custodian of the cemetery.

 

{DAAWO MUUQAALKA} Dowladdaha Soomaaliya iyo Masar Oo heshiis Cusub kala Saxiixtay

0

Khamiis 23, Jan, 2025 {HMC} Dowladdaha Soomaaliya iyo Masar Oo heshiis Cusub kala Saxiixtay

HOOS KA DAAWO MUQAALKA WARBIXINTA

{DAAWO MUUQAALKA} Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan oo si weyn loogu soo dhaweeyay Muqdisho

0

Khamiis 23, Jan, 2025 {HMC} Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan oo si weyn loogu soo dhaweeyay Muqdisho

HOOS KA DAAWO MUQAALKA WARBIXINTA

{DAAWO MUUQAALKA} Wax danbi ah kuma cado Saciid iyo Sagaalka Dumarka ah waana in La siidaayaa” Qareenada u Difaacaayay “

0

Khamiis 23, Jan, 2025 {HMC} Wax dami ah kuma cado Saciid iyo Sagaalka Dumarka ah waana in La siidaayaa” Qareenada u Difaacaayay ”

HOOS KA DAAWO MUQAALKA WARBIXINTA

Been abuurka oo sii hurinaya xiisadaha qowmiyadaha Dalka Itoobiya.

0

Khamiis 23, Jun 2025 {HMC} Khubaro ayaa ka digaya in taageerayaasha kooxaha isku haya Itoobiya ay faa’iideysanayaan teknoolojiyad casri ah iyo aqoon-darro dhanka warbaahinta ah, si ay u faafiyaan warar been abuur ah oo kicinaya xanafta u dhaxaysa qowmiyadaha, arrinkaas oo khatar gelinaya in ay qarxaan rabshado hor leh.

Itoobiya, oo ah dalka labaad ee ugu dadka badan Afrika, lehna 120 milyan oo qof, ayaa waxaa ka jira kala qaybsanaan siyaasadeed oo aad u qotodheer iyo qowmiyado aad u tiro badan oo kala duwan, kuwaas oo sababay colaado gudaha ah oo tobanaan sano socday.

Xaaladdaas ayaa si fudud u sahlaysa faafinta wararka beenta ah ee 36-ka milyan ee qof ee isticmaala baraha bulshada ee Itoobiya. Qeybta hubinta wararka ee wakaaladda wararka AFP, oo loo yaqaan AFP Fact Check ayaa beenisay muuqaallo badan oo la farsameeyay bilihii u dambeeyay.

Muuqaalladaas waxaa ka mid ahaa khudbado si qaldan loo farsameeyay oo uu jeediyay Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed iyo war been abuur ah oo sheegayay in hoggaamiye jabhadeed uu dhintay.

Workineh Diribsa, oo ah bare ka tirsan Jaamacadda Jimma kana faallooda arrimaha saxaafadda, ayaa sheegay in aqoon la’aanta dhanka warbaahinta ay “sii hurinayso colaadihii horay u jiray, ayna abuurayso caqabado cusub oo xagga bulshada iyo siyaasadda ah.”

Aqoonta dhanka warbaahinta ayaa ah awoodda qofka uu ku fahmi karo, kuna falanqayn karo wararka, muuqaallada ama waxyaabaha kale ee la soo dhigo baraha internetka, si uu si madaxbanaan u go’aamiyo in ay yihiin run ama been abuur.

Farsamaynta muuqaallada oo aad u fududaatay

Inkastoo dagaalkii arxan darrada ahaa ee labada sano ka socday gobolka waqooyiga Tigray uu soo dhammaaday bishii November 2022, haddana waxaa jira colaado kale oo dhowr ah oo ka socda gobollada Amxaarada iyo Oromia oo ay ku lug leeyihiin jabhado hubeysan.

Baaritaannada AFP Fact Check ayaa lagu ogaaday in dhammaan dhinacyada ay faafiyaan warar been abuur ah si ay u kiciyaan xiisadaha, una aflagaadeeyaan kuwa ka soo horjeeda.

Haddii markii hore la beddeli jiray qoraallada qoraalka iyo sawirrada, hadda waxaa jira aalado caqliga macmalka ah ama AI oo si bilaash ah loo heli karo kuwaas oo sahlaya in si fudud loo farsameeyo codka iyo muuqaallada.

Tusaale ahaan, muuqaal laga soo duubay Abiy Axmed sanadkii 2020 oo uu kaga hadlayay dilkii fannaankii caanka ahaa ee Itoobiya, Hachalu Hundessa, ayaa la farsameeyay si loo tuso inuu ka hadlayo madax-goyn naxdin leh oo ka dhacday Oromia bishii November 2024.

Muuqaal kale ayaa lagu baahiyay war been abuur ah oo ku saabsan geerida taliye jabhadeed oo ka tirsan gobolka Amxaarada.

Taageerayaasha dawladda ayaa bishii Luulyo 2024 baahiyay muuqaal lagu adeegsaday cod u muuqday in lagu sameeyay AI, kaas oo si been abuur ah loogu sheegay in hay’adda xuquuqda aadanaha Human Rights Watch ay ugu baaqday beesha caalamka inay Ciidanka Xoreynta Oromada (OLA) u aqoonsato urur argagixiso.

“Waxaa la arkaa khudbado la farsameeyay oo ay jeedinayaan dad caan ah, iyadoo la soo qaadanayo muuqaallo hore oo aan xiriir la lahayn xaaladda hadda jirta, si loogu beddelo ama looga jaro ereyo, looguna isticmaalo si qaldan,” ayuu yiri Terje Skjerdal, oo ah bare Jaamacadeed oo ku takhasusay saxaafadda kana soo jeeda dalka Norway, isla markaana si aad ah u baaray arrimaha warbaahinta Itoobiya.

“Dhinacyada ku dagaallamaya Itoobiya waxay u dagaallamayaan inay maamulaan macluumaadka baraha bulshada, iyagoo adeegsanaya farsamooyin been abuur ah oo aad u casri ah, aqoon darrada dhanka warbaahinta ayaana xaaladda ka sii dartay,” ayuu raaciyay.

‘Kala qaybsanaan aad u xooggan’
Sida lagu sheegay warbixin ay soo saartay Sanduuqa Horumarinta Raasamaalka ee Qaramada Midoobay sannadkii 2024, aqoon la’aanta dhanka qoraalka, akhriska iyo xisaabta ee dhalinyarada ayaa sii hurinaysa dhibaatadan.

Hase yeeshee, Befekadu Hailu, oo ah hoggaamiye bulsho rayid ah, ayaa sheegay in dhibaatada ugu weyn ay tahay “ka-qaybgal la’aanta” warbaahinta maxalliga ah, ha ahaadaan kuwa dawladdu leedahay ama kuwa madaxa-bannaanba.

Soo bixitaanka aaladaha lagu faafiyo wararka beenta ah ayaa sidoo kale ku soo beegmay xilligii uu Abiy Axmed qabtay talada dalka iyo dagaalkii Tigray, kuwaas oo ahaa arrimo dadweynaha aad ugu kala qaybsameen.

“Isbeddelkii siyaasadeed ee Itoobiya ka dhacay 2018 ka dib, dadweynaha aad ayey ugu kala qaybsan yihiin ujeeddooyin siyaasadeed oo iska soo horjeeda, taasina waxay abuurtay jawi ay kooxaha isku haya ay u adeegsadaan wararka beenta ah si ay u maamulaan sheekooyinka ay faafinayaan,” ayuu yiri Befekadu.

Wuxuu intaas ku daray in kuwa abuura wararka beenta ah ay haystaan dhiirigelin dhaqaale, si ay u kordhiyaan tirada dadka ay gaarayaan iyagoo isticmaalaya waxyaabo kicinaya colaadda.

Skjerdal ayaa sheegay in kor loo qaado aqoonta warbaahinta ay fure u tahay la dagaallanka caadeysiga wararka been abuurka ah iyo kuwa rabshadaha kicinaya.

“Intaa waxaa dheer, dadaallada xaqiijinta xogta, sida aan ku aragnay ururrada madaxbannaan sida AFP, ayaa si degdeg ah loogu baahan yahay, waana in lagu sameeyaa luuqadaha maxalliga ah,” ayuu raaciyay.

AFP ayaa hadda ku shaqeysa 26 luuqadood, iyadoo la kaashanaysa barnaamijka xaqiijinta xogta ee Facebook.

Go’aankii u dambeeyay ee Meta ay ku joojisay xaqiijinta xogta Facebook iyo Instagram ee Maraykanka ayaa dhaliyay cabsi ah in shirkadda teknoolojiyadda ay joojin karto barnaamijyadeeda la shaqeeya dhinacyada saddexaad ee adduunka oo dhan.

XIGASHO VOA

{DAAWO SAWIRADA} Soomaaliya iyo Masar oo Kala saxiixday Heshiis Muhiim ah.

0

Khamiis 23, Jun 2025 {HMC} Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud iyo Madaxweynaha Jamhuuriyadda Masar Mudane Cabdulfataax Al-Siisi ayaa kulan muhiim ah ku yeeshay Qasriga Al-Itixaadiya ee magaalada Qaahira.

Kulankan Labada Madaxweyne ayaa la isku afgartey in xiriirka labada dal la gaarsiiyo heer iskaashi-istaraatijiyadeed taas oo ka tarjumaysa xoojinta xiriirka taariikhiga ah ee labada dal iyo sidii loo kobcin lahaa dhinacyada waxbarashada, garsoorka, siyaasadda, amniga, isku-socodka iyo dhaqaalaha.

Dhanka waxbarashada, Jaamacadaha Masar, gaar ahaan Jaamacadda Al-Azhar Alshariif ayaa kordhinaya deeqaha waxbarasho iyo tababarrada ardayda iyo xirfadlayaasha Soomaaliyeed, si loo kobciyo aqoonta iyo xirfadaha kala duwan.

Sidoo kale, Labada Madaxweyne ayaa isla qaatay in la dardar-geliyo wada shaqeynta Hay’adaha Labada dal, gaar ahaan Garsoorka iyo Amniga. Masar ayaa muujisay sida ay u garab taagan tahay dagaalka dowladda iyo shacabka Soomaaliyeed ay kula jiraan argagixisada.

Madaxweyne Xasan Sheekh iyo Madaxweyne Cabdulfataax Al-siisi ayaa goob-joog u ahaa heshiis ay kala saxiixdeen Wasiirrada Arrimaha Dibadda Soomaaliya iyo Masar oo ku saabsan in dal-ku-galka laga dhaafo Baasaboorka Diblumaasiga ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, si kor loogu qaado iskaashiga dibulasiyadeed, waxayna Labada Dawladood ka wadahadlayaan sidii dhammaan muwaadiniinta Soomaaliya iyo Masar loogu fududeyn lahaa isu-socodka, meeshana looga saari culeyska ka jira dhanka dal-ku-galka.

 

Labada Madaxweyne ayaa adkeeyey muhiimada iskaashigan lagu hormarinayo xiriirka labada dal, waxayna fareen Guddiyada wadajirka ah ee Soomaaliya iyo Masar ee u xilsaaran dhaqan-gelinta heshiisyadan in ay dedejiyaan dhammaystirka hiigsiga iskaashiga walaalnimo ee labada dal.

DHAMMAAD

{DAAWO MUUQAALKA} Guddoomiyaha Gobolka Banaadir oo kormeeray Waraha iyo Biyo-qabadyada ku yaala Degmooyinka Gobolka Banaadir.

0

Khamiis 23, Jan, 2025 {HMC} Guddoomiyaha Gobolka Banaadir oo kormeeray Waraha iyo Biyo-qabadyada ku yaala Degmooyinka Gobolka Banaadir.

HOOS KA DAAWO MUQAALKA WARBIXINTA