Jimco 10, Jan 2025 {HMC} SEOUL — Booliiska Koonfurta Kuuriya ayaa jimcihii su’aalo ka weydiiyay taliyaha adeega amniga ee madaxweynaha, iyadoo ay laba hay’adood oo kala ah Xafiiska Baarista Musuqmaasuqa ee Waaxyaha Sare iyo booliisku isku dhacaan ku saabsan isku dayga lagu doonayo in lagu xiro madaxweynaha la caddeeyay ee Yoon Suk Yeol.

Xafiiska Baarista Musuqmaasuqa iyo booliisku waxay qorsheynayaan isku day labaad oo lagu soo qabto Yoon, iyagoo wada baaraya haddii ku dhawaaqistiisii xiliga ku meel gaarka ah ee xaalad degdeg ah ee 3-dii Diseembar uu ahaa isku day qaldan oo kacdoon ah. Adeega Amniga Madaxweynaha ayaa hor istaagay isku day hore oo lagu doonayay in lagu xiro Yoon oo muddo toddobaadyo ah ku sugan yahay hoygiisa rasmiga ah.

Park Jong-joon, taliyaha adeega amniga ee madaxweynaha, ayaa sheegay in waajibaadkiisu yahay inuu madaxweynaha illaaliyo, wuxuuna ka digay dhiig daadan, isagoo dhaleeceeyay hay’addiisa oo loo arkay inay noqotay ciidamadii gaarka ahaa ee Yoon.

Park ayaa ka gaabsaday laba wicitaan oo ka hor imaanayay su’aalaha la xiriira lagu eedeeyay inuu carqaladeeyay cadaaladda, toddobaad kadib markii ciidamadiisu ay ka saareen baarayaasha musuqmaasuqa iyo booliiska inay galaan hoyga madaxweynaha.

Xafiiska Baarista Musuqmaasuqa iyo booliiska ayaa ku hanjabay inay sameyn doonaan isku day labaad, kaas oo xooggan, si ay u xiraan Yoon, iyagoo uga digay xubnaha adeega amniga ee madaxweynaha in lagu xirayo haddii ay hor istaagaan hawshaas.

Madaxweynaha oo xaalad adag ku sugan ayaa weli ku jira hoygiisa rasmiga ah ee ku yaalla Seoul, halkaas oo adeegga amniga madaxweynaha ay ku xoojiyeen xayndaabyo barbed wire ah iyo baabuurro safaf ah oo hareeraha u xiran waddooyinka.

Yoon ayaa ku dhawaaqay xaalad degdeg ah oo kooban iyo in ciidamo lagu soo rogay Xarunta Baarlamaanka 3-dii Diseembar, taas oo aan ku sii socon waqti dheer ka hor inta aysan xildhibaannadu ka gudbin xayndaabka isla markaana codeyn si ay uga qaadaan go’aankaas.

Awoodihii madaxweynaha ayaa la hakiyay kadib markii Baarlamaanka, oo ay ka talinayaan mucaaradka, uu 14-kii Diseembar codka kalsoonida ka qaadeen, iyagoo madaxweynaha ku eedeeyay inuu isku dayay kacdoon. Hadda xaaladdiisa waxay ku xiran tahay Maxkamadda Dastuuriga ah, taasoo bilaawday inay go’aan ka gaarto haddii Yoon si rasmi ah looga qaado xilka ama haddii loo soo celiyo.

Waxaa kaloo jira mala’awaal ah in booliisku ay isku dayi doonaan inay xiraan Park iyo hogaamiyayaasha kale ee adeega amniga madaxweynaha ka hor inta aysan isku dayin inay fulinta amarka xiritaanka Yoon ka dib markuu maxkamaddu soo saartay amarkaas cusub ee Isniinta.

Markii uu warbaahinta ka hadlay, Park ayaa mar kale dhaleeceeyay isku dayga lagu doonayo xiritaanka Yoon, isagoo sheegay in baaritaanka uu u baahan yahay inuu ku socdo si waafaqsan “xaaladda madaxweynaha xilka haya” iyo “sharafta qaranka.”

“Shacabka ayaa xaqiiqdii ka walwalsan khilaafka iyo iska hor imaadka u dhexeeya hay’adaha dowladda,” ayuu yiri Park. “Waxaan halkan u imid si aan uga fogaado dagaal jireed iyo dhiig daadin, waxaana rajeynayaa in aan ka hortagno dhacdooyinka noocaas ah.”

Park ayaa sheegay inuu dhowr wicitaan u diray hogaamiyaha kumeel gaarka ah ee dalka, Ku-xigeenka Ra’iisul Wasaaraha Choi Sang-mok, si uu u dhex galo oo uu wadahadal la yeesho hay’adaha fulinta sharciga, isagoo sidoo kale wicitaanno la sameeyay qareenada Yoon, balse uusan helin jawaab ku qanacsan.

Qareenada Yoon ayaa ku eedeeyay booliiska inay isku dayayaan inay hoos u dhigaan hogaaminta adeega amniga madaxweynaha.

“Tani waa tallaabo aan caadi ahayn oo muujineysa in aan la tixgelin amniga qaranka,” ayaa lagu sheegay bayaanka qoraalka ah ee qareenada.

Inkasta oo madaxweynaha laftiisu uu haysto ilaalin ballaaran oo ka dhan ah dacwad-oogista inta uu xilka hayo, tan ma aha mid ku faafisa eedeymaha kacdoon ama treason.

Qareenada Yoon ayaa su’aal geliyay sharciyadda amarka xiritaanka cusub ee madaxweynaha, iyadoo lagu doodayo in Xafiiska Baarista Musuqmaasuqa uu sharci darro u leeyahay baarista eedeymaha kacdoonka ama inuu amaro booliiska inay xiraan eedeysanayaasha.

Waxay sidoo kale sheegeen in amarka xiritaanka iyo baaritaanka ee madaxweynaha aan lagu dhaqan gali karin hoygiisa, iyadoo la tixraacayo sharci u oggolaanaya in goobaha lala xiriiriyo siraha milatariga laga baaro kaliya oggolaanshaha qofka mas’uulka ka ah, kaas oo noqonaya Yoon.

Qareenada Yoon ayaa ku booriyay hay’adda inay either dacwad ka furto madaxweynaha ama ay raadsato amarka xiritaanka rasmiga ah, iyadoo geedi socodkaasi uu u baahan yahay maxkamad dhageysi.

Si kastaba, waxay sheegeen in Yoon uu raaci doono amarka xiritaanka oo kaliya ee uu soo saaro Maxkamadda Degmada Dhexe ee Seoul, taasoo ka shaqeysa codsiyada muhiimka ah ee kiisaska sare.

XIGASHO AP

Khamiis 9, Jan 2025 {HMC}  Manbij — Dagaallada u dhexeeya kooxaha ay Turkey taageerto, oo ay taageerayaan duqaymo xagga cirka ah, iyo xoogagga Kurdiyiinta ayaa 37 qof ku dilay Khamiista maanta ah gobolka Manbij ee waqooyiga Suuriya, sida ay sheegtay koox kormeerta dagaalka.

Dagaalladii ugu dambeeyay ee la soo weriyey ayaa imanaya inkasta oo Mareykanka uu Arbacadii sheegay inuu ka shaqeynayo sidii wax looga qaban lahaa walaacyada Turkiga ee Suuriya si xulafada NATO ay uga dhaadhiciyaan in aysan kordhin weerarada ka dhanka ah dagaalyahanada Kurdiyiinta.

Kooxda Kormeerayaasha dagaalka Suuriya ee Xuquuqda Aadanaha ayaa sheegtay in “dagaalo ba’an ay ka dhaceen baadiyaha Manbij … saacadihii la soo dhaafay kuwaas oo u dhexeeya Kurdida ay hogaaminayaan Xoogaga Dimoqraadiga Suuriya (SDF) iyo kooxaha Turkey ay taageerto ee Ciidamada Qaranka … oo dusha sare ay ka taageereyso Turkey.”

“Weerarada waxaa lagu dilay 37 qof, sida ku cad khasaaraha horudhaca ah, oo isugu jira dagaal-yahannada Turkey ay taageerto iyo kuwa SDF, iyo shan qof oo rayid ah,” ayey tiri kooxda kormeerka ee fadhiggeedu yahay Britain, taasi oo ilo-wareedyo kala duwan ku leh gudaha Suuriya.

Kooxda Kormeerka ayaa sheegtay in ugu yaraan 322 qof lagu dilay dagaalka ka socda baadiyaha Manbij tan iyo bishii hore.
Arbacadii, Mazloum Abdi, oo madax u ah kooxaha SDF ee uu Maraykanku taageero, ayaa sheegay in kooxdiisu ay taageereyso “midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Suuriya”.

War qoraal ah oo uu u diray wakaaladda wararka ee AFP, ayuu ugu baaqay maamulka cusub ee Suuriya “in ay soo farageliyaan si ay xabbad-joojin uga dhacdo Suuriya oo dhan”.

Hadalka Abdi ayaa daba socday waxa uu ugu yeeray shir “wanaagsan” oo dhexmaray hogaamiyayaasha Kurdiyiinta iyo maamulka Dimishiq dabayaaqadii bishii hore.

Kooxaha uu Turkiga taageero ee ku sugan waqooyiga Suuriya ayaa dib u bilaabay dagaalka ay kula jiraan SDF, xilli ay kooxaha Islaamiyiinta ah ay bilaabeen 27-kii bishii November weerarkii ay ku afgambiyeen madaxweynihii Suuriya Bashaar Al-Asad, ee qaatay kaliya 11 maalmood.

Kooxaha ay taageerto Ankara ayaa ku guuleystay inay gacanta ku dhigaan Manbij iyo Tal Rifaat oo dhacda waqooyiga Xalab, oo ay Kurdiyiintu gacanta ku hayeen, inkasta oo Mareykanku uu waday dadaallo xabbad-joojin looga sameynayo deegaanka Manbij.

Dagaalka ayaa sii socday tan iyo markaas, iyadoo uu sii kordhayo khasaaraha.

Arbacadii, xoghayaha arrimaha dibadda Mareykanka Antony Blinken ayaa sheegay in Turkigu uu “walaac sharci ah” ka qabo xagjiriinta xisbiga shaqaalaha Kurdistan (PKK) ee ku sugan gudaha Suuriya, wuxuuna ku baaqay in xal laga gaaro dalkaas oo ay ku jiraan ka bixitaanka “dagaalyahannada argagixisada shisheeye”.

“Taasi waa geeddi-socod qaadan doona waqti, inta ka horaysa, waxa aan dani ugu jirin wax kasta oo wanaagsan oo aan aragno oo ka dhacaya Suuriya, waxay noqon doontaa dagaal, waxaana aad ugu dadaali doonaa inaan hubinno in taasi aysan dhicin,” Blinken ayaa sidaas u sheegay wariyeyaasha isagoo ku sugan Paris.

Turkey ayaa Talaadadii ku hanjabtay hawlgal millatari oo ka dhan ah ciidamada Kurdiyiinta ee Suuriya haddii aanay aqbalin shuruudaha Ankara ee ku aaddan isbeddel “dhiig la’aan” ah ka dib dhicitaankii Assad.

Kurdiyiinta Suuriya ayaa gacanta ku haya inta badan gobolka qaniga ku ah saliidda ee waqooyi bari ee dalka, halkaas oo ay ku naaloonayeen is-maamul inta badan intii uu socda dagaalka sokeeye tan iyo 2011-kii.

Hase yeeshee Turkey ayaa ku eedaysa qaybta ugu weyn SDF ee YPG in ay xiriir la leeyihiin PKK, oo waday 40 sano kacdoon ka dhan ah qaranka Turkey.

PKK waxaa urur argagixiso u aqoonsan Turkey, Maraykanka, Midowga Yurub iyo inta badan xulafada reer galbeedka ee Turkey.

Turkey ayaa qaaday hawlgalo badan oo ka dhan ah SDF tan iyo 2016.

Khamiis 9, Jan 2025 {HMC}  Sida warsaxaafadeed ay soo saartay dowladda Soomaaliya laghu sheegtay, Mohamed Abdi Hassan Afweyne waxa uu yimid dalkiisa hooyo.

Sida lagu sheegay warsaxaafadeedka dowladda Soomaaliya ka soo abxay Afhweyne wuxuu ka shaqeynayay howlo kalluumeysi waxaana gacan ka geystay sii deyntiisa Safiirkii hore ee Soomaaliya u fadhiyay Belgium & Midiwga Yurub,

Ambassador Yonis Yassin Hashi (Ooga-Adde) Yonis ayaa dib u furay kiiska, isaga oo booqashooyin joogto ah ugu tagay Maxamed Cabdi Hassan goobta uu ku xirnaa in ka badan seddex sannadood.

Warsaxaafadeedka ayaa sidoo kale lagu sheegay in ugu dambeyn la xaqiijiyay in Maxamed yahay qof aan dambi lahayn. 11 sano kadib markii uu bilaabay xabsigiisa. Afweyne ayaa maalinta sabti ah 2013-kii lagu xiray garoonka diyaaradaha Brussels.

Sarkiil dhar-cad ayaa ka dambeeyay soo qabashadiisa kaddib markii ay ka dhaadhiciyeen in ay ka qeybqaadanayaan barnaamij TV oo ku saabsan burcadbadeedka. Dacawad oogayaashii xligaas ayaa sheegay in ay aaminsan yihiiin in uu ka dambeeyay Markab Belguimka laga leeyahay oo la qabsaday sanadkii 2009-kii.

30 sano oo xarig ah kadib markii lagu eedeeyay burcad badeednimo.