Axad 5, Jan 2025 {HMC} Waxa dalka Shiinaha kasoo shaacbaxay fayras cusub oo durba saameeyay kumanaan qof, fayraskan oo ka dilaacay waqooyiga dalka ayaa sababay in isbitaaladu ay buux dhaafaan.

Fayraskan cusub oo loo aqoonsaday Human Metapneumovirus (HMPV), ayaa leh astaamaha hargabka caadiga ah, lakiin wuu ka khatarsan yahay oo waxa uu markiiba weerarayaa neefmareenka, isaga oo sababaya oofwareen.

Ilaa iyo hadda waxa uu aad khatar ugu yahay carruurta ka yar 14 sano.

Calaamadaha fayraskan waxa ka mid ah qufac, qandho, sanka oo xidhma qofka uu haleelo iyo daal badan. Kadib marka uu qofka asiibo, muddada ay calaamadihiisu qofka kaga soo shaacbaxaan waa saddex cisho.

Si ka duwan Covid-19, ma jiro tallaal ama dawo gaar ah oo loogu talagalay HMPV.

Inkasta oo uu caalamku walaac ka muujinayo fayraskan, dowlada Shiinaha ayaa ku tilmaantay xanuun aan dhibaato badan lahayn oo cimilada jiilaalka la socda.

“Waa caabuq ku dhaca neefmareenka, oo kor u kaca xiliga jiilaalka,” Afhayeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda Shiinaha, Mao Ning, ayaa sidaas tidhi Jimcihii. “Xanuunkani wuxuu u muuqdaa mid ka khatar yar isla markaana si aan xawli ahayn ku fidaya marka la barbar dhigo sannadkii hore.”

Shiinaha ayaa lagu xasuusta xanuunada Covid-19 iyo Hargabkii Shimbiriha ee SARS. Covid-19 ayaa markii ugu horaysay ka dilaacay gobolka Wuhan ee Shiinaha bishii December ee sannadkii 2019, isaga oo adduunka ku dilay 7 milyan oo qof.

Sidoo kale, caabuqa SARS ayaa ka dilaacay gobolka Guangdong ee Shiinaha bishii Nofeembar 2002, isaga oo dad badan ku dilay adduunka.

Axad 5, Janaury 2025 {HMC} Kooxda Xuutiyiinta dalka Yemen, ayaa saakay oo Axad ah weerar culus oo gantaalo ah waxa ay ku weerareen qeybo kamid ah magaalada Tel Aviv ee caasimada maamulka Israa’iil, waxaana duqeyntan sababtay kala carar.

Gantaalada kooxda Xuutiyiinta saakay ku weerareen caasimadda Israa’iil ayaan la ogeyn khasaaraha ka dhashay, waxaana mar qura is qabsaday dhawaaqa ka diga gantaalada, taas oo cabsi badan ku abuurtay dadka ku dhaqan magaalada Tel Aviv.

Kooxda Xuutiyiinta dalka Yemen ayaa marar badan weeraro gantaalo qaarkood khasaaro geesteen ku qaaday gudaha Israa’iil, waxa ayna weeraradan Xuutiyiinta sheegeen in ay yihiin kuwa ay ku garab istaagayaan kooxda Xamaas.

Dhinaca kale warbaahinta xiriirka la leh Xuutiyiinta ayaa sheegtay in diyaaradaha dagaalka ee Mareykanka iyo Ingiriiska ay saddex weerar oo duqeymo cirka ah ka geysteen bariga magaalada Saada ee waqooyi-galbeed ee Yemen, mana sheegin khasaaraha weeraradaasi ka dhashay.

Axad 5, Janaury 2025 {HMC} Waxaa saakay qabuuraha magaalada Baladweyne ee xarunta gobolka Hiiraan lagu aasay , askartii katirsaneyd ciidanka xoogga dalka Soomaaliya, kuwaa oo qaab foolxun oo aano qabiil ah loogu dilay deegaanka Ceelbaraf ee gobolka Shabeelaha Dhaxe.

Meydadka askarta ayaa waxaa salaada janaasada lagula dukaday magaalada Baladweyne, waxaana salaada janaasada qeyb ka ahaa wasiirro katirsan Xukuumadda Soomaaliya, xildhibaanno, taliyaha ciidanka xoogga dalka iyo odayaal dhaqmeed kala duwan.

Salaada janaasada markii lagu dukaday meydadka askarta katirsanaa ciidanka xoogag dalka ayaa lagu aasay qabuuro kuyaalla magaalada Baladweyne, waxaana aaska ka qeyb galay dadweyne kala duwan iyo ciidamo saaxiib la ahaa askarta la laayay.

Odayaasha dhaqanka beesha Xawaadle ayaa shalay aqbalay in la aaso meydaka askrta la dilay lagana heshiiyo dhibkii dhacay, waxaana xal u raadinta xiisada ka dhalatay dilka askartan dedaal badan ku nixiyay wasiirro, xildhibaanno, taliyaha ciidanka NISA iyo odayaal dhaqmeedyo kala duwan.

Maleeshiyaad hubeysan oo kasoo jeeda beesha Abgaal , ayaa deegaanka Ceelbaraf ku dilay lix asari oo katirsanaa ciidanka xoogag dalka, kuwaa oo qabiil ahaan kasoo jeeday beesha Xawaadle, waxaana askartaasi loo dilay aano qabiil.