Sabti Nofembar 25, 2023 {HMC}  Kenya ayaa xoojinaysa tillaabooyin ay kaga hortagayso daadka sababay dhimashada 70 qof, iyo barakaca tobanaan kun oo qof oo guryahooda ka barakacay, sida uu maanta oo Sabti ah sheegay madaxweyne William Ruto oo musiibada daadka ku tilmaamay “xaalad degdeg ah”.

Kenya iyo dalalka ay deriska yihiin ee Soomaaliya iyo Itoobiya, oo ah dalal hadda uun ka soo baxay abaartii ugu darneyd muddo afartan sano ah, ayaa hadda waxaa ku dhufanaya daadad xooggan oo ka dhashay roob mahiigaan ah oo ka dhashay xaalad cimileedka El Nino.

Ruto ayaa sheegay ka dib wadahadal uu la yeeshay kooxaha gurmadka degdega ah in golaha wasiiradu ay kulmi doonaan maalinta Isniinta ah si ay isku dhaafsadaan talooyin ku aadan sida loo maareynayo dhibaatada.

“Nasiib-darro waxaa roobka awgii aan weynay 70 qof guud ahaan Kenya, ilaa haddana waxaa barokacay ilaa 36,160 qoys,” ayuu ku yiri khudbad uu ka jeediyay Aqalka Madaxtooyada.

Madaxweynaha ayaa sheegay in dalka ay biyuhu buuxiyeen, isaga oo intaa ku daray in waaxda saadaasha hawada ay saadaalisay roobab kale, taasi oo sare u qaadaysa khatarta fatahaado dheeri ah.

“Sidaa darteed, waxa aan u baahannahay in aan u diyaargarowno xaaladda degdega ah ee imaan doonta,” ayuu yiri.

Waxa uu sheegay in wadooyin badan, gaar ahaan dhanka Waqooyi ee Kenya ay biyuhu jareen, taasi oo keentay in gawaarida siday raashiin, dawo iyo shidaal ay xayirmaan.

Waxa uu sheegay in ciidamada Kenya ay sahayda u daabulaan bulshooyinka fatahaaduhu saameeyeen, halka dowladdu ay diyaarisay lacag dhan 2.4 bilyan oo shilinka Kenya ah (ku dhawaad 16 milyan oo doollar) taasi oo loogu talogalay in raashin lagu gaarsiiyo barakacayaasha.

AFP+VOA

Sabti Nofembar 25, 2023 {HMC}  Somaliland ayaa bayaan yaab leh oo ay soo saartay walaac uga muujisay ku biirista Soomaaliya ee ururka Bulshada Bariga Afrika (EAC), oo shalay si rasmi ah loo xaqiijiyey.

“Waxaanu si xooggan aaminsannahay in go’aankani yahay mid xad-gudub cad ku ah qaranimada, madax-banaanida iyo midnimada dhuleed ee Somaliland,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed kasoo baxay wasaaradda arrimaha dibedda Somaliland

Somaliland ayaa sheegtay inay diidan tahay in Soomaaliya ay ururkaas ku metesho Somaliland, sida ay hadalka u dhigtay.

“Soomaaliya xaq uma laha inay Somaliland ku matasho madal caalami ah iyo mid goboleed toona. Waxaan ugu baaqeynaa Midowga Afrika, Qaramada Midoobay, iyo dalalka xubnaha ka ah EAC inay aqoonsadaan madax-bannaanida Somaliland,” ayey tiri wasaaradda arrimaha dibedda Somaliland.

Waxay intaas ku dartay “Sheegashada Soomaaliya ee dhulka Somaliland waa mid aan sal iyo raad toona lahayn oo ka hor imanaysa xaqiiqada jirta iyo tan sharciga ah. Somaliland waligeed kama ay mid noqon Soomaaliya ilaa 1991-kii.”

“Ku biiritaanka Soomaaliya ee EAC iyada oo aan ogolaansho ka haysan Somaliland waa cadaalad darro aad u weyn oo wiiqaysa mabaadi’da shuruucda caalamiga ah.”

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa guul taariikhi ah ku tilmaamay ku-biirista Soomaaliya ee ururka EAC, isaga oo xusay inuu dadaal ku bixinayey tan iyo mudo xilideedkii hore ee 2012- 2016-kii ka mid noqoshada dalladan, maadaama ay fursad u tahay dadka Soomaaliyeed oo helaya suuq caalami ah, fursado ganacsi iyo socdaalka oo u fududaanayaa.

“Maanta oo aan furnay bog cusub oo ka mid ah taariikhda Soomaaliya, waxaa sharaf weyn ii ah in aan idin hor istaago annagoo si rasmi ah uga mid noqonayno xubnaha dallada Bulshada Bariga Afrika. Tani kaliya kama tarjumeyso hiigsigeenna ee waa ifafaalo mustaqbal wanaagsan, fursado iyo awoodaha bulshadeenna. Waxaan dalladan ugu soo biirnay in aan xoojinno xiriirka saaxiibtinimo, ka qayb-qaadanno horumarka wadajirka ah, doorna ku yeelanno mustaqbalka wanaagsan ee shucuubta gobolka,” ayuu yiri madaxweynaha.

Soomaaliya ayaa noqotay dalkii 8-aad ee xubin ka noqda ururka EAC, waxayna ku biireysaa Burundi, Jamhuuriyadda Dimoqraadiga ah ee Congo, Kenya, Rwanda, South Sudan, Uganda, aiyo Tanzania.

Sabti Nofembar 25, 2023 {HMC}  Wakaaladda wararka ee AFP ayaa qortay in Markab xamuul ah oo ay leedahay Israa’iil ay waxyeello ka soo gaartay weerar looga shakisan yahay in ay fuliyeen ciidamada ilaalada kacaanka Islaamiga ah ee Iran xilli uu marayay badweynta Hindiya, sida maanta uu sheegay sarkaal ka tirsan difaaca Mareykanka.

Sarkaalka ayaa sheegay in weerarkan oo dhacay Jimcihii uu markabka gaarsiiyay “burbur yar” mana jiraan “wax dhaawac ah” ayuu yiri.

Shirkadda ammaanka badda ee Ambrey ayaa sheegtay in markabkan oo wata calanka Malta, islamarkaana u shaqeeya shirkad Faransiis ah uu burbur soo gaaray, ka dib markii diyaarad drone oo aan cidina wadin ay ku qaraxday meel u dhow markabka.

Weerarkan ayaa imaanaya ku dhawaad toddobaad ka dib markii Xuutiyiinta Yemen oo ay taageerto dowladda Iiraan ay qabsadeen markab xamuul ah oo xiriir la leh Israel, kaasi oo marayay koonfurta Badda Cas.

Dhinaca kale, Ururka Xamaas ayaa lagu wadaa in uu sii daayo koox labaad oo la haystayaal ah maanta oo Sabti ah si ay ugu baddashaan maxaabiis Falastiiniyiin ah, iyadoo xabbad-jooijnta ay labada dhinac gaareen ay wali shaqeynayso.

Ilo rasmi ah oo Israel ka tirsan ayaa sheegay in Xamaas ay ku wareejin doonto 14 la haysteyaal ah.

Maamulka xabsiyada Israel ayaa sheegay in 42 maxaabiis Falastiiniyiin ah oo isugu jira rag iyo dumar la sii deyn doono.

Jimcihii, Xamaas ayaa sii daysay 24 qof oo 13 ay ahaayeen Israa’iiliyiin kuwaasi oo dhamaantood ahaa haween iyo carruur.

Toban u dhashay dalka Thailand ah iyo qof Filibiini ah ayaa sidoo kale si lama filaan ah loo sii daayay.

Dagaalyahannada Xamaas ayaa afduubtay ku dhawaad 240 maxbuus markii ay galeen xadka Gaza ee ay Israa’iil la wadaagto 7-dii Oktoobar, halkaasi oo ay ku dileen illaa 1,200 oo qof oo Israa’iiliyiin iyo ajaanib ah, sida ay sheegeen mas’uuliyiinta Israa’iil.

Sabti Nofembar 25, 2023 {HMC} Hoggaamiyaha Kuuriyada Waqooyi Kim Jong Un ayaa kormeeray sawirro uu qaaday dayax gacmeedka cusub ee basaaska ee dalkaasi. “Bartilmaameedyada ugu waaweyn” waxaa ka mid ah caasimadda Kuuriyada Koonfureed ee Seoul iyo magaalooyinka martigeliyay saldhigyada ciidamada Mareykanka, sida ay sheegtay warbaahinta dowladdu.

Kuuriyada Waqooyi oo ku hubaysan hubka Nukliyeerka ayaa hawada sare u dirtay dayax gacmeedka waxbasaasa Talaadadii, balse saraakiisha difaaca Kuuriyada Koonfureed iyo falanqeeyayaasha ayaa sheegay in awoodiisa aan si madax banaan loo xaqiijin.

Kim ayaa baadhay sawirada Seoul iyo magaalooyinka kale ee Mokpo, Kunsan, Pyeongtaek iyo Osan, halkaas oo ay ku yaalaan saldhigyada milatari ee Maraykanka iyo Koonfurta Kuuriya. Sawirada ayaa la qaaday iyadoo dayax gacmeedku uu dul maray jasiirada subaxnimadii jimcaha, sida ay sheegtay wakaalada wararka ee dowlada KCNA.

Kim ayaa darsay sawiradan, iyo sidoo kale sawirada meelo ka mid ah Waqooyiga Kuuriya, intii lagu guda jiray booqasho Jimcihii uu ku tagay xarunta maamulka Tiknoolajiyada Hawada Qaranka (NATA) ee Pyongyang.