Arbaco 02, April-2025 {HMC} Dowlad goboleedka Puntland ayaa ka hadashay Gogosha wada hadalka ee ay Dowladda Federaalka u fidisay dhammaan maamul goboleedyada iyo siyaasiyiinta mucaaradka ah, iyada oo sheegtay in ay dagaal ku jiraan aysan hadda waqti u hayn.

Wasiirka warfaafinta Puntland oo saxaafadda la hadlay ayaa sheegay in gogosha ay dowladda federaalka u fidisay ay tahay mid ka timd beesha caalamka, iyaga oo la faray in ay dadka isku keento.

“Xasan Beesha Caalamka baa dadka isku keen ku tiri, Deni waqti ma hayo uu Xasan ku hor fadhiisto, rasaas iyo tuute ayuu qaybinayaa, waa abaan duule dagaal hoggaaminaya.” ayuu yir, Wasiirka Warfaafinta Puntland.

Hadalkaan wasiirka Warfaafinta Puntland ayaa ku soo aadeyso xilli dhawaan dowladda Federaalka Soomaaliya ay fidisay gogol looga arrinsanaayo arrimaha masiirka dalka, iyada oo loogu baaqay in ay ka qeyb galaan maamul goboleedyada iyo siyaasiyiinta mucaaradka.

Arbaco 02, April-2025 {HMC} Maamulka Somaliland ee uu hoggaamiyo madaxweyne Cabdiraxmaan Cirro ayaa si weyn uga horyimid qorshaha ra’iisul wasaare Xamza ee ku aadan safarkiisa magaalada Laascaanood ee xarunta KMG ah ee SSC-Khaatumo.

Guddoomiyaha gobolka Sool ee Somaliland, Axmed Faarax Cismaan ayaa ka digay safarka ra’iisul wasaaraha ee deegaannada SSC-Khaatumo, wuxuuna sheegay inuu ka qoomameyn doono booqashadiisa Laascaanood.

Sidoo kale wuxuu ku eedeeyay ra’iisul wasaaraha Soomaaliya inuu rabo in dagaal uu ka dhex huriyo Somaliland iyo SSC-Khaatumo oo horay ugu dagaalamay Sool iyo Sanaag.

“Ra’iisul wasaare Xamza wuxuu rabaa inuu Laascaanood yimaado, isaga oo sida mashruuc ah in dagaalo laga bilaabo Sanaag iyo Sool” ayuu yiri Axmed Faarax.

Sidoo kale wuxuu sii raaciyay “Waxaan uga digayaa ninka Raiisul wasaaraha Soomaaliya ku magacaaban inuu ka qoomamayn doono hagardaamada iyo mashruuca dagaal ee uu mar labaad u soo wado shacabka gobolada Sool iyo Sanaag”.

Waxaa kale oo uu hoosta ka xariiqay in Xamza iyo madaxweyne Xasan Sheekh ay yihiin raggii ka dambeeyay dagaalladii ka dhacay Laascaanood, welina ay faraha kula sii jiraan.

“Xamza oo kaashanaya Xasan Sheekh waa maskaxdii ka danbesay dagaalkii dadka badan ku dhinteen ee ka dhacay Laascaanood. Xamse wuxuu ahaa ninkii ciidankii Somalia ee lagu soo tababaray dalalka Turkey iyo Eritrea Laascaanood geeyay isagoo uga Dan lahaa Qorshe lagu khal-khal gelinayo xasiloonida Somaliland” ayuu mar kale yiri.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo haatan lagu wado in ra’iisul wasaare Xamza uu baxo booqasho uu ku tegayo magaalada Laascaanood ee xarunta maamulka KMG ah ee SSC-Khaatumo, isaga oo u kuur-geli doono xaaladaha ka jira magaaladaasi.

Warar soo baxaya ayaa sheegaya in Xamza uu maalmaha soo socda u bixi doono Laascaanood, halkaas oo uu ku tagi doono booqasho indho-indheyn ah, sida ay ay innoo xaqiijiyeen ilo wareedyo xilkas ah oo ku dhow xafiiska ra’iisul wasaaraha Soomaaliya.

Ujeedka safarka Xamza Cabdi Barre ayaa sidoo kale la xiriira xoojinta xiriirka dowladda dhexe iyo maamulka SSC-Khaatumo, si loo sii amba qaado howlaha harsan ee la xiriira maamulkaasi oo weli KMG ah, isla markaana weli wajahayo xaalado dagaal.

Socdaalkan ayaa sidoo kale la filayaa inuu caddeeyo mowqifka dowladda federaalka Soomaaliya ee ku aaddan taageerada maamulkaasi iyo horumarinta gobollada SSC.

Si kastaba, socdaalka wafdigan sare ee uu hoggaaminayo ra’iisul wasaaraha ayaa sare u qaadaya maqaamka maamulka SSC oo weli dowladda federaalka ay u aqoonsan tahay mid ku meelgaar ah, tan iyo markii uu dagaal adag la galay maamulka Somaliland.

Magaalada Laascaanood ee uu haatan tegayo ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre waxaa horay uga dhacay dagaallo culus oo u dhexeeyay maamulada Somaliland iyo SSC Khaatumo, kuwaasi oo ay dad badan ku geeriyoodeen, welina xiisadda labada maamul ayaa ka taagan gobollada Sool iyo Sanaag ee waqooyiga Soomaaliya.

Arbaco 02, April-2025 {HMC} Dowladda Mareykanka ayaa sheegtay in Hay’addaha maamulka maaliyadda dalkaasi ay si khalad ah u bixiyeen ama musuq maasuqeen lacag gaareysa $236 bilyan oo Dollar kaliya sannadkii 2023.

Warbixin Dowladda Mareykanka ayaa lagu sheegay in Tan iyo 20-kii sano ee la soo dhaafay, guud ahaan lacagaha si khaldan loo bixiyay ay gaareen $2.7 tirilyan, taasoo muujinaysa dhibaato muddo dheer taagnayd.

Warbixin waxay muujisay in lacagaha sida khalad loo bixiyay ay hoos u dhaceen $11 bilyan marka la eego sanadkii hore.

Guud ahaan, shan barnaamij oo waaweyn ayaa la tilmaamay in laga soo calaameeyay khaladaadka ugu badan, kuwaa oo ka ah 79% dhammaan khaladaadka dhacay sanadkii la soo dhaafay, waxaana kamid ah Medicare, Medicaid, Pandemic Unemployment Assistance, Earned Income Tax Credit (EITC), iyo Paycheck Protection Program (PPP) Loan Forgiveness.

Barnaamijka Medicaid oo $30 bilyan oo dollar lacago khaldan la bixiyay ayay arkeen xisaabiyeyaasha, halka Barnaamijka caymiska shaqo la’aanta isna lacagaha la musuq maasuaqay ka bateen $44 bilyan.

Sababta barnaamijyadan ay ugu badan yihiin khaladaadka waa in ay si toos ah lacag ugu shubaan dad badan, taasoo u sahleysa in khaladaad dhacaan ama ay musuqmaasuq la kulmaan.

Dowladda Mareykanka ayaa sheegtay in ay dadaal ugu jirto in ay yareyso khaladaadkan, iyadoo xoogga saareysa xisaab celin sax ah, hagaajinta nidaamka maaliyadeed, iyo la dagaallanka musuqmaasuqa.

Arbaco 02, April-2025 {HMC} Faah-faahinno dheeraad ah ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay qaraxyo miino oo ay ku dhinteen carruur ay dhaleen xubno ka tirsan maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab oo ka dhacay gobolka Shabeellaha Dhexe.

Qaraxyadan oo ahaa kuwa dhulka la geliyo ayaa si gaar ah uga dhacay deegaanka Masaajid Cali Gaduud iyo tuulooyinka u dhow, waxaana ay waxyeelo kasoo gaartay carruur iyo xaasas ay dhaleen xubnaha Al-Shabaab.

Guddoomiyaha deegaanka Masaajid Cali Gaduud oo la hadlay ciidamo ka tirsan kuwa deegaanka ayaa ka hadlay dhacdadan, wuxuuna xaqiijiyay in carrruur iyo xasaas u dhaxa xubnaha Al-Shabaab ay dhimasho iyo dhaawac ku noqdeen qaraxyadaasi.

Waxa uu tilmaamay in qaraxyada ay si gaar ah uga dhaceen deegaannada ay howlgallada ka socdaan, isaga oo ku eedeeyay in Al-Shabaab ay dhibaatadaasi la rabeen dadka shacabka ah iyo ciidamada isbaheysanaya ee howlgallada ka wada halkaasi.

“Maanta waxa ay u baahan yihiin in laga bad-baadiyo ilmahooda iyo naagahooda, meeqo carruur ah ayaa darraad iyo shalay ku dhintay miino ay iyaga dhigeen oo ilmahoodi ah ogaada maanta waxaan rabnaa inaan ka bad-baadino ilmahooda?” ayuu yiri guddoomiyuhu.

Sidoo kale wuxuu sii raaciyay in Khawaarijta aysan naxeyn, ayna usoo jeesatay leynta dadka Soomaaliyeed oo ay ku jiraan carruurta, haweenka iyo dadka da’da ah.

“Waxaad kale oo ogaataan nimankaas cadowtimada ay qabaan in aysan qof u aabe yeeleen, ninkii hooyooyinkoodii iyo ilmahoodii inta miino u dhigo oo qarxiya asxaan miyay leeyihiin?”. ayuu kusii daray.

Dhanka kale, guddoomiyaha deegaanka Masaajid Cali Gaduud oo hadalkiisa wata ayaa xusay inay ka go’an tahay in lasii wado dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, si looga xoreeyo deegaannada gobolka Shabeellaha Dhexe ee dowlad goboleedka HirShabelle.

“Go’aankeennu waxa uu yahay inaan Shabaab dhulkaan ka tirtirno wax kale qorayga uma wadano, ogaadana dagaalkan inuu yahay naf-hurnimo oo jihaad ah” ayuu yiri.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo dhowaan xubnaha kooxda Al-Shabaab ay la wareegeen deegaanka Masaajid Cali Gaduud oo ay dagaal kula galeen ciidamada dowladda, inkastoo markii dambe laga saaray, kadib duqeymo lagu garaacay halkaasi.

Si kastaba, Kooxda Al-Shabaab ayaa todobaadyadii lasoo dhaafay culeys soo saartay gobolka Shabeellaha Dhexe, iyada oo dib ula wareegtay deegaanno horay looga qabsaday, waxaase hadda soconayo guluf culus oo ay dhankeeda wado dowladda dhexe.