isniin jan-8 2024-{HMC} Madaxda Puntland marka laga reebo madaxweyne Cabdulaahi Yuusuf ma jirin madaxweyne marka uu dhamaaday muddo xileedkiisa markale soo laabto. Madaxweyne Saciid Cabdullahai Deni wuxuu soo afjaray diwaankii halka mudda xileed ay joogi jireen madaxdii isaga ka horeysay.

Muddo xileedkiisii hore waxaa jiray caqabado badan oo uu la soo kulmay, Waxaana ka mid ahaa khilaafka gudaha maamulkiisa iyo kan dowaladda federaalka.

Inta uu soo shaac bixin khilaafka kala dhexeeyay madaxweyne Saciid Cabdullahai Deni dowladda federalka ah, waxaa laga dareemayay hadaladii uu ka jeediyay magaalada Garowe bishii Maarso sanadkii tagay, wuxuuna ka sheegay haddii la rabo in xal laga gaaro dhamaan dhinacayda Soomaalida ay isku yimaadaan oo si dhab ah loo wadahadlo.

Wuxuu ku eedeyay madaxweynaha dowladda federaalka Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ku takri fal awoodeed oo uu ku hayo xafiiska raysal wasaaraha, wuxuuna intaa ku daray in Puntland ay si gooni ah u qabsan doonto howlaheeda tan iyo inta laga helayo wax heshiis lagu wadayahay.

Madaxweyne Deni intii uu ku jiray ololaha doorashada waxaa khudbooyinkiisa ku jiray hadalo uu kaga horjeeday dowladda federalka isagoo toos ugu dhaliilay madaxda dowladda in ay dimuqraadiyadda diidan yihiin.

“Waxaa maanta cadaatay in madaxweynaha iyo ra’iisul wasaaraha waxay isu raaceen in ay dimuqraadiyadda diidan yihiin oo ay la dagaallamayaan” ayuu ka sheegay fagaare uu kula hadlayay taageerayaasha xisbigiisa.

Dr Cabduweli Maxamed Gurey oo ka faalooda siyaasadda Soomaaiya kuna sugan London ayaa BBC u sheegay in dhowr arrimood oo waaweyn ay horyaalaan

“Waxbadan oo laysku hayo ayaa jira,waxaana laga doonayaa dowladda madaxweyne Deni in xal ay ka gaarto”

Sidoo kale Dr. Cabduweli wuxuu sheegay in waxyaabaha ugu waaweyn ee taagan ay yihiin in wadahadallo loo baahan yahay.

‘‘Puntland ma ahan jasiirad gooni ah waxay ka tirsan tahay dowladda federalka, waxaan aaminsanahay in waxyaabaha ugu waaweyn ee loo baahan yahay ay ka mid yihiin in la sameeyo waxbadan oo wadashaqeyn oo labada dhinaca iyo in la wadahadlo”.

Arrimaha kale ee horyaala waxaa ka mid ah halka uu ku dambeynayo mustaqbalka SSC-Khaatumo waana waxa ugu weyn ee horyaal madaxweyne Deni.

Madaxweynaha Puntand Siciid Deni, ayaa hore ugu baaqay SSC Khaatumo in ay wax la qeyb sadaan maamulka Puntland.

“Aragtidooda waxaan aaminsanahay in ay doonayaan inay noqdan maamul madaxbanaan oo Puntland dhinac deggan oo walaalo ah”.

Madaxweyne Deni muddo ayuu siyaasadda ku soo jiray wuxuu hore dowaladda dhexe uga soo noqday wasiir ka hor inta uusan Puntland madaxweynaha ka noqon.

Agaasimaha Mac-hadka daraasaadka siyaasadda ee Heritage Mursal Maxamed Saney ayaa ku tilaamay khilaafka u dhexeeya Deni iyo madaxweyne Xasan Sheekh in uusan aheynd mid shaqsiyadeed ee uu ku saleysan yahay kala duwanaasho aragti

Waxyaabaha ugu weyn ee laysku khilaafay waxaa ka mid ah nidaamka hoggaanka dalka, dhameystirka dastuurka iyo awood qeybsiga.

“Madaxweyne Deni isaga ayaa laga rabaa in reer Puntland uu la heshiiyo, waxaana laga rabaa isagoo khibradiisa hore ka faa’ideysanaya in tanaasul yimaado, dowladda dhexena sidaas oo kale ayaa laga rabaa iyadoo la eegayo maslaxada dalka”.

In labada dhinaca ay wadahadlaan ayaa sal u ah in xal laga gaaro khilaafka siyaasadeed sida ay qabaan kuwa siyaasadda ka faalooda.

Dhinaca kale, madaxweyne Deni waxyaabaha kale ee horyaala waxaa ka mid ah in uu mideeyo siyaasiyiinta maamulkiisa nidaamka doorasho isku khilaafay

“Maadama uu guuleystay isagoo laga doonayaa in uu guryaha dadka ugu tago oo ku qaniciyo sidii hore loogu sii socon lahaa”. ayuu yiri Saney.

Xigasho BBC

isniin jan-8 2024-{HMC} Golaha Wakiillada Somaliland ayaa maanta soo saaray qaraar ka dhan ah tallaabadii uu dhawaan Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya ku buriyay heshiiskii Muuse Biixi iyo Abiy Ahmed ee magaalada Addis Ababa.

Qaraarka uu soo saaray Baarlamaanka Soomaaliya ayaa lagu cambaareeyay tallaabada uu qaaday Baarlamaanka Soomaaliya, taasi oo ay ku tilmaameen “fara-gelin” ka dhan ah arrimaha gudaha Somaliland.

Golaha Wakiillada Somaliland ayaa sheegay in heshiiska Somaliland iyo Itoobiya uu u yaallo Golaha Baarlamaanka Somaliland, islamarkaana loo baahan yahay in xukuumadda golaha horkeento.

Baarlamaanka Soomaaliya ayaa toddobaadkii tegay xeer ka soo saaray heshiiskii ay Addis Ababa ku galeen Madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi iyo Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Axmed, kaasi oo lagu bixiyey qeybo ka mid ah badda Soomaaliya.

Kulan aan caadi aheyn oo markaas ay yeesheen Labada Aqal ee Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya oo isugu yeeray Madaxweynaha JFS Xasan Sheekh Maxamuud, ayada oo laba aqal ay si wadajir ah u ansixiyeen xeer burinaya heshiiskaasi.

Baarlamaanka Soomaaliya ayaa cadeeyey inay lama taabtaan tahay biyaha iyo dhulka Soomaaliya, lana ilaaliyo nidaamka dunida u degsan iyo kan Midowga Afrika, Ururka Iskaashiga Islaamka, IGAD iyo kan Soomaaliya.

Xeerkaasi burinta is-afgaradka dowladda Itoobiya iyo Somaliland ayaa waxaa isla habeen hore saxiixay Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud.

Madaxweyne Xasan ayaa tilmaamay in sharcigan uu yahay mowqifka rasmiga ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, isaga oo tilmaamay in sharcigaan uu farriin adag u yahay cid kasta oo naawilaysa in ay boobto dhulka, badda iyo hawada shacabka Soomaaliyeed.

Si kastaba, Somaliland oo in ka badan 30 sanno ku doodeysay inay tahay dal madax-banaan ayaa weli helin aqoonsi caalami ah, taasi oo ka dhigan in Somaliland ay qeyb ka tahay Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, si lamid ah dowlad-goboleedyada kale ee dalka.

isniin jan-8 2024-{HMC}  Wasaaradda Arrimaha Dibadda dowladda Jabuuti oo war ka soo saartay damaca gurracan ee dowladda Itoobiya ee dhulka Soomaaliyeed ayaa sheegtay inay muhiim tahay ilaalinta Madaxbanaanida iyo wadajirka dhuleed ee dowladaha xubnaha ka ah Urur Gobolleedka IGAD.

“Jamhuuriyadda Jabuuti oo hadda ah hoggaanka urur gobolleedka IGAD waxay xaqiijinaysaa inay si qoto dheer u ilaalinayso, madaxbannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee dhammaan dawladaha xubnaha ka ah ururka IGAD, sida ku cad heshiiska IGAD iyo xeerka dastuuriga ah ee Midowga Afrika” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibedda Jabuuti.

Iyadoo la filayey in Jabuuti ay qaadaneyso mowqif ay kula safaneyso Soomaaliya, hadana waxaa soo daahay in Jabuuti ay cadeyso go’aankeeda ku aadan damaca Itoobiya ee badda Soomaaliya.

Xog ay heshay Warbaahinta  waxay sheegeysaa in Jabuuti ay ku dadaaleyso inay dejiso xiisadda ka dhalatay damaca Itoobiya, maadaama ay ku fadhiso kursiga hoggaanka urur gobolleedka IGAD.

Dowladda Soomaaliya ayaa mowqif adag ka istaagtay heshiiskii Muuse Biixi uu Addis Ababa ku saxiixay 1-dii bishaan Janaayo oo aheyd maalintii koowaad ee sanadkaan, carada dowladda Soomaaliya waxay gaartay in xalay madaxweynaha Soomaaliya uu dhalinyarada ugu baaqo inay u diyaar garoobaan dagaal wadanka looga difaacayo Itoobiya.

Sidoo kale Soomaaliya ayaa deg deg ugu guuleysatay inay xiisadaan u hesho galaan-gal caalami ah, inta badan wadamada ugu awooda weyn caalamka ayaa garab istaagay Soomaaliya, iyagoo Itoobiya uga digay inay ka joogto damaca ay ku raadineyso badda Soomaaliya.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa maanta u amba baxay dalka Eritrea, si uu xiisadaan ugala xaajoodo madaxweynaha dalkaas oo aad u yaqaana dagaalka Itoobiya.

Sidoo kale Xasan Sheekh ayaa taleefoon kula xiriiray madaxda dalalka ugu muhiimsan ee garab ay ka heli karto Soomaaliya, waxaana dhimatay fursad kasta oo Itoobiya ay ugu soo dhawaan laheed biyaha Soomaaliya.

isniin jan-8 2024-{HMC} Warar diblumaasiyadeed oo soo baxaya ayaa sheegaya in uu gudaha Soomaaliya ka baxay safiirkii wadanka Itoobiya u fadhiyay Magaalada Muqdisho ee Caasimada Soomaaliya.

Talaabadan uu Soomaaliya iskaga baxay danjire Mukhtaar Maxamed Waare waxay imaanaysaa xilli uu sii xummaanayo xiriirka labada dal tan iyo markii Addis Ababa ay heshiis difaac la gashay maamulka Somaliland.

Ma jiro wax war ah oo xukuumadda Soomaaliya ay kasoo saartey bixitaanka danjire Mukhtaar oo timid maalmo kadib markii uu kasoo muuqdey shir looga dacwoonayay dalkiisa oo ka dhacay dalka.

Is-fahamkaas ayaa wuxuu sababay xiisad diblumaasiyadeed oo laga cabsi qabo in ay horseedo xasilooni darro ba’an taas oo saameysa guud ahaan gobolka Geeska Afrika.

1-dii Janaayo, 2024 ayay ahayd markii magaalada Addis Ababa is-faham kuwada saxiixdeen Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed Cali iyo Madaxwayne Muuse Biixi Cabdi.

Is-afgaradkaas ayaa waxa uu hoosta ka xariiqayaa in Itoobiya ay muddo 50-sano ah ka kirinayso Somaliland dhul ay ka hirgelineyso saldhig ciidan iyo 20 KM dhul badeed ay Itoobiya adeegsaneyso.

Soomaaliya ayaa si weyn waxa ay u cambaareysay heshiiskaas waxayna ku tilmaamtay “faragelin qaawan iyo xadgudub ka dhan ah madax-banaanida iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya”.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sidoo kale waxa ay latashi ugu yeeratay danjirihii u fadhiyay magaalada Addis Ababa kaas oo waqtixaadirkan ku sugan magaalada Muqdisho lana kulmay madaxda waddanka.

isniin jan-8 2024-{HMC} – Ciidamada amaanka Soomaaliland ayaa markii labaad xabsiga dhigay Wariye Cabdimaalik Coldoon, xilli ilo wareediyo ay sheegeen in uu la kulmay tacdiyo kala duwan oo gaaraya Jir-dil.

Ciidamada amaanka ee magaalada Burco ayaana wali war ka soo saarin dhacdadan oo dhalisay hadal badin, iyada oo dad badan ay u aaneeyeen xarrigan hadallo oo dhawaan ku dhawaaqay.

Wariye Cabdulmalik Caduun ayaa si kulul u dhaliilay heshiiska been abuurka ah ee maamulka Somaliland la galay dowladda Itoobiya isaga oo yiri:

“Aqoonsi hadii la helayo, iyo hadii aan lagu helaynba, heshiiska noocaas ahi waa danbi, waa gaf, waa halis, waa gumayn lagu gumaynayo dadkeena”.

Maamulka Soomaaliland waxa hadda ka socda dibadbax ballaaran oo lagu diidan yahay heshiiska qayb ka mid ah dhulka Soomaalida lagu siiyey Itoobiya, kaas oo ay dad badan oo Soomaaliyeed aaminsan yihiin inuu yahay heshiis