Khamiis jan-18 2024-{HMC}  KAMPALA —  Magaalada Kampala ee xarunta waddanka Uganda waxaa saaka oo Khamiis ah ka furmaya shir-madaxeedka 42-aad oo ah mid aan caadiga ahayn, kaas oo ay iskugu imaanayaan madaxda dalalka IGAD, waxaana shirkan looga wadahadalayaa colaadda Sudan iyo xiisadda u dhaxaysa Soomaaliya iyo Itoobiya, sida lagu sheegay war-saxaafadeed kasoo baxay Jabuuti dhowaan.

Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamud iyo wafdi uu hoggaaminayo oo uu ka mid yahay Ra’isul Wasaare ku xigeenka xukuumadda Saalax Jaamac ayaa shalay gaaray magaalada Kampala.

“Madaxda Urur-Goboleedka IGAD ayaa kaga arrinasanayaan faro-gelinta Itoobiya ay ku sameysay madax-bannaanida iyo midnimada dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya” ayuu ku yiri agaasimaha warfaafinta madaxtooyada Cabdulqaadir Cali Dige bayaan kasoo baxay madaxtooyada.

Dowladda Soomaaliya ayaa ka carootay is-afgaradkii ay Itoobiya la gashay Somaliland. Is-afgaradka ayaa dhigayey in Somaliland ay dhul dhan 20km oo bad ah ka kirayso Itoobiya, taa beddelkeedna ay Itoobiya aqoonsato Somaliland, sida ay sheegtay Somaliland, inkasta oo Itoobiya aysan weli xaqiijin arrinta aqoonsiga.

Itoobiya ayaa qoraal ay u dirtay IGAD 13-kii bishan ku xaqiijisay inaysan ka qeybgaleyn shirkan.

Madaxweynaha Jabuuti Ismaaciil Cumar Geelle oo ah guddoomiyaha xilligan ee Urur Goboleedka IGAD ayaa ku baaqay in madaxda ururkaasi ay iskugu yimaadaan shirkan.

Khamiis jan-18 2024-{HMC}  Israa’iil iyo Xamaas ayaa gaaray heshiis lagu ogolaanayo in gargaar bini’aadanimo oo dheeraad ah la geeyo magaalada Qasa, sida ay sheegeen xubnaha Qadar ee garwadeenka ka ahaa heshiiska.

Waxay sheegeen in heshiiska oo ay garwadeen ka ahaayeen dowladaha Qadar iyo Fransiiska, uu sidoo kale qeyb ka yahay, in dawo la siin doono dadka reer Israa’iil ee ku jira gacanta ururka Xamaas.

Si lamid ah, Israa’iil waxay ogolaan doontaa in gargaar aasaasi ah la gaarsiiyo Qasa. Xaaladda magaaladaasi ayaa ah mid adag, iyadoo duqeymaha Israa’iil ay socdaan in ka badan muddo saddex bilood ah.

Dhanka kale, Mareykanka ayaa sheegay inuu rajeynayo in wadahadallo dheeraad ah oo la yeesho ay horseedi karaan soo siideynta dad badan oo la qafaashay.

Wefdiga Mareykanka ee Bariga Dhexe ayaa muddooyinkii u dambeeyay ku sugnaa waddanka Qadar si ay uga wada hadlaan suurtagalnimada heshiis noocaas ah.

Afhayeenka Golaha Amniga Qaranka ee Aqalka cad ee Mareykanka, John Kirby, ayaa Talaadadii shalay sheegay in wadahadallada ay ahaayeen ‘kuwa dhab ah oo dedaal bandanna ku baxay’.

Afhayeenka wasaaradda arrimaha dibedda Qadar, Majed Al Ansari, ayaa hore u shaaciyay heshiiskan gargaarka.

Heshiiska ayaa dhigaya in gargaar bini’aadanimo uu ka bixi doonpo magaalada Doxa ee dalka Qadar oo Arbacada manta la geyn doono ilaa Masar, kadibna sidaas lagu sii geyn doono Qasa si loo gaarsiiyo dadka shacabka ah.

Khamiis jan-18 2024-{HMC}  Mas’uuliyiinta dalka Kenya ayaa xabsiga u taxaabay nin ajnabi ah oo loo haysto dilka arday Kenyan ah oo 20 jir ah.

Waxaa la xiray Talaadadii xilli uu isku dayay in uu Kenya kaga baxo baasaboorka Mozambique, sida ay masuuliyiintu sheegeen.

Meydka Rita Waeni oo la jarjaray ayaa Axadii la soo dhaafay laga helay guri muddo gaaban kiro loogu jiray oo ku yaalla caasimadda Nairobi.

Qoyskeeda ayaa hadda sheegay in ay aaminsan yihiin, “waxaa dhakray gacan ku dhiigleheedii, kaas oo sidoo kale isku dayay in uu lacag baad ah ka qaato qoyskeeda, xitaa ka dib markii uu dilay”.

Gacan-ku-dhiiglaha ayaa subaxnimadii Axadda soo diray saddex farriin oo ka timid taleefoonka gabadha, isadoo ka dalbanaya qoyskeeda in ay ku bixiyaan lacag madax-furasho ah oo dhan 500,000 oo shilinka Kenya ah ($3,100); 24 saac gudahood si loo sii daayo, qoyskeeda ayaa Arbacadii shaaca ka qaaday sidaas.

Khamiis jan-18 2024-{HMC} Laacibka kubadda cagta ee ee waddanka Fransiiska, Karim Benzema, ayaa gudbiyay dacwad sumcad dil ah oo ka dhan ah wasiirka arrimaha gudaha ee dalkaasi Fransiiska, kaas oo uu sheegay inuu ku eedeeyay inuu xirriir la leeyahay ururka Muslim Brotherhood, sida ay ku soo warramayaan warbaahinta gudaha dalkaasi.

Wasiirka, Gerald Darmanin, ayaa bishii Oktoobar ee sanadkii la soo dhaafay sheegay in Mr Benzema “uu xirriir la leeyahay” kooxdaasi.

Hadalkaasi waxaa uu ‘wax u dhimayaa’ sumcadda ciyaaryahanka ayuu yiri qareenka Benzema.

Ururka Muslim Brotherhood ayaa ah urur laga mamnuucay dhowr dal oo ay kamid yihiin Masar, Ruushka, iyo Sacuudiga.

Hadalka wasiir Darmanin ee bishii Oktoobar ayaa yimid, kadib markii ciyaaryahankaasi uu bartiisa twitter-ka soo dhigay qoraal uu ku taageerayo dadka reer Qasa oo uu sheegay in ay dhibanayaal yihiin oo ‘aan loo tureyn carruur iyo haweenba’.

Darmanin waxaa uu sheegay in weeraryahanka Fransiiska lagu ‘yaqaanno xirriirkiisa ururka Muslim Brotherhood’.

Karim Benzema, oo 36 sano jir ah, oo u dheela kooxda Al-Ittihad oo ka dhisan dalka Sacuudiga ayaa ah Muslim ayaa codsaay in si deg deg ah tallaabo sharci looga qaado wasiirka.

Khamiis jan-18 2024-{HMC} Agaasimaha Hey’adda Sirdoonka Mareykanka ee CIA William Joseph Burns ayaa Shalay booqasho ku yimid magaalada Muqdisho caasimada Somalia

William Joseph Burns ayaa la kulmay Madaxweynaha Soomaaliya Xassan Sheekh iyo Agaasimaha Hey’adda Sirdoonka iyo Nabadsugida Qaranka Mahad Salad Maxamed

Kulanka oo ka dhacay gudaha garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee Magaalada Muqdisho ayaa looga hadlay arrimaha iskaashiga Amniga labada dal iyo la dagaalanka Argagixisada.

Agaasimaha CIA ayaa labadii maalmood ee la soo dhaafay safaro ku marayay Gobolka Geeska Afrika, iyadoo maalin ka hor uu Nairobi kula kulmay Madaxweynaha Kenya William Ruto iyo Agaasimihiisa Sirdoonka.

Mareykanka ayaa waxaa Somalia ka jooga boqolaal askari oo ciidanka xoogga dalka ka caawiya dhinacyada tababarada, qalabka, saadka iyo howlgalada ka dhanka ah kooxaha Al shabaab iyo Daacish oo Mareykanku ku daray liiska argagaxisada caalamiga ah.

Khamiis jan-18 2024-{HMC}   Mudane Madaxweyne,
Aqoonta aan kuu leeyahay, waxaan si buuxda u oran karaa inuu dhab kaa yahay dareenkaada iyo khudbadaha kala duwan ee aad jeedisay. Waxaan hubaa, inay run kaa tahay caadifaadaas. Marqaati ayaan u ahay, muddo xilaadkaadii koowaad in damac kasta laguu sheegay si aad tanaasul uga sameeyso qodobo taabanayey dhulka iyo badda Soomaaliya, maantana kalsooni taas lamid ah baan ku qabaa inaadan saxiixeynin wax taabanaya gobonnimada qaranka.

Mudane Madaxweyne,
Aqoonta kale ee aan kuu leeyahay waxay tahay inaad si saaid ah gaabis u tahay, go’aannadaadu jilicsan yihiin, culayska khudbadahaaga iyo cagajiidka tallaabo qaadkagana isma lahan. Soomaalidu waxay ku maahmaadaa, dharbaaxo rag bey kugu dirtaa, ee kaama dhiciso.

Madaxweyne, hadallada aad ku khudbeysay, hadallo ka culus oo la oran lahaa majirto. Waxaad ku dhawaaqday kalmado dagaal oo duullaan hubaysan soo dadajin karay. Laakiin nasiib darro, diyaar garawgeedii kaama muuqdo.

Itoobiya waxaa u dhiman oo kaliya waa iney lugaha soo dhigto xeebaha Soomaaliya, oo ciidan iyo cudud keensato, intaan ogahayna gorshahaas waa u diyaarsanyahay, weyna ku dhaqaaqayaan, colkana ka hortag buu ku qurxanyahay.

Mudane Madadweyne,
Waxaan hawada kuu soo marinayaan tallaabooyinkan oo dhamaantood ka hortag ah.

1. Itoobiya si buuxda ugu jar xiriirka diblomaasi, sidaasna xiriirka ha u jarnado ilaa ay ka noqoneyso heshiiska aan dhaqangalka ahayn ee ay la gashay maamulka aan sharciga ahayn.

2. Ciidanka Itoobiya ee dalka jooga kuwooda ATMIS kamid ah iyo kuwooda aanan kamidka ahayn labaduba dalka ka saar, muddo ay dalka uga baxaanna u gabo. Haddii ay ka bixi waayaana, haloo aqoonsado, ciidamo gumaysi ku jooga dalka. Muddadaas loo qabtay iney dalka uga baxaan, waxaad raadsataa dalkii buuxin lahaa goobaha ay ka baxayaan, weyna jiraan wadamo diyaar u ah iney booskaas buuxiyaan.

3. Dowladda inay qaado olole diblomaasiyadeed oo dalalka Afrika kusoo wareega oo ka dhaadhicaya in Midowga Afrika xaruunteeda laga raro Addis Ababa, bacdamaa ay ku xadgudubtay xeerarakii u dagsanaa ururka.

4. In hawada Soomaaliya laga xidho duulimaadyada diyaaradaha laga leeyahay ama ka diiwaan gashan dalka Itoobiya.

5. Dalalka aan walaalaha nahay sida Turkiya, Ereteriya iyo Masar waxaad lasoo gashaa iskaashi difaac, waxaadna dalka ka sisaa saldhigyo milatari si ay qayb uga nogdaan amniga gobolka, amniga Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.

Mudane Madaxweyne,
Waxaad isku hallaysaa rabigaa iyo umaddaada, waxaadna ogaataa awoodaha aad leedahay iney ku filanyihiin difaaca dalka. Si sahal ah, baad uga hortagi kartaa damaca gurracan ee Itoobiya, waase haddii aad isku tashato.

Marna ha moodin taagero iyo xoog dibadda kaaga imanaya inuu joojin karo damaca waalan ee Abiy Axmed. Dunidu, mar walba, waxay oran doontaa xaaladda hala dajiyo, xitaa marka ciidanka Itoobiya ay xeebaha Soomaaliya yimaadaan oo ay qabsadaan.

Mudane Madaxweyne,
Naxariista calamka ha sugin, hana ku tashan ee waxaad sacabadaada ka buuxsan kartid iyo kaararka culculus ee gacantaada ku jira isticmaal oo daafac iyo duulaan ka dhigo.

Mudane Madaxweyne,
Marka gobonnimada dalka lagu soo xad gudbo waxaa qarsoomaya muxaafid iyo mucaarad. Sidaas awgeed, waxaan diyaar u nahay inaan ku garab galno, cadawga dalkana aad tusto dadkaaga oo midaysan. Waxaase khasab ah in la arko hogaamintaada oo leh karti ay ku uruuriso awoodaha kala duwan ee ku dhex duugan dadka Soomaaliyeed.

Arbaco jan-17 2024-{HMC} Madaxweynaha Soomaaliya Hassan Shiikh Mohamud ayaa gaaray magaalada Kampala ee dalka Uganda si uu uga qeyb galo shir aan caadi ahayn oo ay yeelanayaan madaxda IGAD iyo dowladda si loo dardargeliyo dadaallada lagu ilaalinayo xasilloonida gobolka iyo ixtiraamka madaxbanaanida iyo midnimada dhuleed.